ارزیابی و پایش عوامل زیان آور ترکیبات آلی فرار (BTEX) در کارگاه مرکزی شرکت پالایش نفت بندرعباس

زمینه و هدف ترکیبات آلی فرار گروه BTEX بنزن تولوئن اتیل بنزن و زایلنها از مهمترین آلاینده های شیمیایی در صنایع نفتی به شمار می روند که مواجهه شغلی با آنها می تواند عوارض جدی بر سلامت کارکنان به ویژه در سیستم عصبی، تنفسی و خونی ایجاد کند. با توجه به احتمال بالای مواجهه در محیط های کاری نیمه بسته مانند کارگاه های تعمیراتی پالایشگاهی این مطالعه با هدف ارزیابی و پایش میزان BTEX و بررسی تاثیر آنها بر سلامت کارکنان در کارگاه مرکزی پالایشگاه نفت بندرعباس انجام گرفت. این پژوهش از نوع توصیفی تحلیلی و به صورت مقطعی در سال ۱۴۰۳ انجام شد. روش کار نمونه برداری از هوای محیط کار در نقاط مختلف کارگاه مرکزی با استفاده از پمپ های فردی و جاذب های ذغال فعال طبق روش ۱۵۰۱ NIOSH صورت گرفت. آنالیز نمونه ها با دستگاه GC-FID انجام شد. همزمان اطلاعات مربوط به علائم و شکایات سلامت کارکنان با استفاده از پرسشنامه های استاندارد و پرونده های بهداشت حرفه ای گردآوری و تحلیل گردید. یافته ها نتایج نشان داد که میانگین غلظت بنزن در برخی نقاط از حد مجاز ppm ۰.۵ ACGIH رفته و همبستگی معناداری بین سطوح بالاتر مواجهه با BTEX و بروز علائمی چون سردرد، سرگیجه، خستگی مزمن و تحریکات تنفسی در کارکنان مشاهده شد (p<۰.۰۵). همچنین استفاده نامنظم از تجهیزات حفاظت فردی و ضعف در آموزش ایمنی از جمله عوامل موثر در افزایش سطح مواجهه بودند. نتیجه گیری از بحث حال حاضر می توان نتیجه گرفت مواجهه کارکنان با ترکیبات BTEX در برخی بخش های کارگاه مرکزی نگران کننده است و نیازمند اقدامات اصلاحی فوری می باشد. پیشنهاد می شود پایش مستمر آلاینده ها، ارتقاء آموزش های ایمنی و الزام در استفاده از تجهیزات حفاظت فردی در دستور کار مدیریت قرار گیرد.

کلیدواژه ها:

ترکیبات آلی فرار (BTEX ، پالایشگاه نفت ، مواجهه شغلی ، ایمنی و سلامت شغلی ، پایش محیطی