تحلیل داده محور شاخصهای ایمنی شغلی و ماشین آلات در مدیریت HSE: مطالعه موردی در یک سازمان صنعتی

ایمنی و سلامت شغلی در سازمانهای خدماتی و صنعتی به ویژه در حوزه ماشین آلات و عملیات پرخطر، یکی از مولفه های اساسی در بهره وری و پایداری نیروی انسانی محسوب می شود. آموزش های عمومی ایمنی و ارزیابی وضعیت ماشین آلات به عنوان دو رکن مهم پیشگیری از حوادث شناخته می شوند. هدف این مطالعه بررسی وضعیت آموزش ایمنی کارکنان و تحلیل مشخصات جمعیتی آنان در کنار ارزیابی شاخص های فنی ماشین آلات سازمان مورد مطالعه است تا تصویر روشنی از نقاط قوت و ضعف موجود ارائه گردد. در این پژوهش داده های مربوط به ۲۴۴ نفر از کارکنان و ۸۳ دستگاه ماشین آلات استخراج و در محیط نرم افزار Excel ساماندهی شد. متغیرهای پرسنلی شامل نوع همکاری، سن، امور و قسمت سازمانی و وضعیت آموزش ایمنی عمومی بود همچنین مشخصات ماشین آلات از جمله سال ساخت، تاریخ انقضا گواهینامه ها و تعداد رانندگان مورد استفاده قرار گرفت. پس از پاکسازی داده ها، شاخص های آماری نظیر میانگین، میانه و توزیع درصدی محاسبه و نمودارهای ستونی و دایره ای برای تحلیل ترسیم گردید. نتایج نشان داد که از کل کارکنان ۸۲/۴ درصد آموزش ایمنی عمومی را گذرانده اند در حالی که ۱۷/۶ درصد فاقد آموزش بوده اند. تحلیل توزیع سنی بیانگر آن است که ۶/۱ درصد کارکنان زیر ۳۰ سال، ۱۹/۳ درصد در بازه ۳۰ تا ۴۰ سال و ۴/۱ درصد بالای ۴۰ سال قرار داشتند؛ همچنین در ۷۰/۵ درصد موارد سن افراد نامشخص بود. شاخص های آماری سنی نشان داد میانگین ۳۴ سال و میانه ۳۵ سال است که بیانگر تمرکز جمعیت در گروه میانسال می باشد. در بخش ماشین آلات بررسی سال ساخت نشان داد قدیمی ترین دستگاه متعلق به سال ۲۰۰۵ و جدیدترین به ۲۰۲۳ است. میانگین سال ساخت پس از حذف داده های ناقص حدود ۲۰۱۵ برآورد شد که نشان دهنده به روز بودن نسبی ناوگان است، هر چند تعدادی از دستگاه ها دارای تاریخ انقضای گواهینامه منقضی شده یا نزدیک به انقضا بودند. از نظر بهره برداری توزیع رانندگان نشان داد بخش عمده ای از دستگاه ها بین یک تا چهار راننده در گردش دارند، اما چند دستگاه فاقد راننده مشخص ثبت شده اند که می تواند نشانه ضعف در مدیریت داده ها باشد. بررسی حاضر نشان داد که هر چند بخش عمده کارکنان آموزش ایمنی عمومی را گذرانده اند هنوز حدود یک پنجم فاقد آموزش لازم هستند که می تواند ریسک سازمان را افزایش دهد. تمرکز سنی کارکنان در بازه ۳۰ تا ۴۰ سال به معنای نیروی انسانی فعال و میانسال است، اما سهم نسبتا بالای داده های نامشخص اهمیت بهبود نظام ثبت اطلاعات پرسنلی را گوشزد می کند. در بخش ماشین آلات نیز با وجود به روز بودن نسبی سال ساخت، ضرورت کنترل دقیق تر تاریخ گواهینامه ها و تکمیل اطلاعات مربوط به رانندگان مشاهده می شود. به طور کلی نتایج این مطالعه می تواند مبنایی برای برنامه ریزی آموزشی و مدیریتی در جهت ارتقای ایمنی و بهره وری سازمان باشد.

کلیدواژه ها:

ایمنی ، شغلی ، آموزش کارکنان ، تحلیل داده ، ماشین آلات ، مدیریت ، ریسک HSE ، بهداشت حرفه ای ، پایش ، ایمنی ، صنعت ، مدیریت ایمنی