معماری پایدار در روستای کوهستانی مطالعه موردی روستای دستجرد بخش خلجستان استان قم

در دهه های اخیر توسعه ناپایدار و گسترش ساخت و سازهای غیر بومی در نواحی کوهستانی ایران موجب گسست میان الگوهای سنتی و اصول معماری پایدار شده است. این پژوهش با هدف بازشناسی مولفه های پایداری در معماری بومی روستاهای کوهستانی و ارزیابی قابلیت انطباق آنها با نیازهای معاصر به مطالعه موردی روستای دستجرد قم می پردازد. روش تحقیق بر پایه رویکرد توصیفی تحلیلی و با تکیه بر چارچوب نظری پایداری سه بعدی زیست محیطی، اجتماعی و اقتصادی انجام گرفته است. داده ها از طریق مشاهدات میدانی، مصاحبه با ساکنان بومی و تحلیل بافت کالبدی استخراج شدند. یافته ها نشان می دهد که الگوهای کالبدی و فضایی در این روستا با نسبت سطح به حجم پایین، جهت گیری مناسب بناها نسبت به تابش خورشید و استفاده از مصالح بومی چون سنگ و خشت منجر به بهینه سازی مصرف انرژی و سازگاری موثر با اقلیم سرد و خشک منطقه شده است. در نتیجه معماری بومی دستجرد نه تنها واجد ارزش های فرهنگی و زیباشناختی بلکه نمونه ای کارآمد از تحقق اصول پایداری در بسترهای طبیعی محسوب می شود. بهره گیری از این الگوها می تواند مبنایی برای تدوین راهبردهای طراحی پایدار در بازسازی و توسعه سکونتگاه های کوهستانی معاصر ایران فراهم سازد. هدف نهایی این مطالعه ارائه چارچوبی برای ارتقای پایداری در طراحی و باززنده سازی بافت های روستایی کوهستانی مشابه است.

کلیدواژه ها:

روستای دستجرد ، فناوری نو ، کوهستانی ، مصرف انرژی ، معماری پایدار