تحلیل الگوهای ساخت و تزئین در پنجره های مشبکی بندرلنگه با رویکرد مردم نگارانه

پنجره های مشبکی به عنوان یکی از شاخص ترین عناصر معماری بومی در جنوب ایران نقشی اساسی در ساماندهی فضا، کنترل نور و تهویه و همچنین بازتاب فرهنگ بصری و باورهای محلی دارند. در این مقاله، انواع فرم ها و الگوهای هندسی پنجره های مشبکی در بافت بومی بندرلنگه با هدف شناسایی ویژگی های ساختاری، زیبایی شناختی و عملکردی آنها مورد بررسی قرار گرفته است. روش پژوهش به صورت توصیفی تحلیلی و مبتنی بر مشاهده میدانی، برداشت های تصویری و مطالعه منابع تاریخی و معماری است. یافته های پژوهش نشان می دهد که فرم های مشبکی در بندرلنگه متاثر از سه مولفه اصلی شامل اقلیم گرم و مرطوب منطقه، نظام معیشتی و فرهنگی ساحل نشینان و ارتباطات تاریخی تجاری بندر با سرزمین های پیرامونی شکل گرفته اند. از نظر هندسی پنجره ها در قالب الگوهای متنوعی چون شبکه های ستاره ای، ترکیبات هندسی منظم، نقوش گیاهی انتزاعی و فرم های ترکیبی ظاهر می شوند که هر یک کارکردی خاص در تلطیف نور، کاهش تابش و ایجاد جریان هوای عبوری دارند. علاوه بر این، نتایج بیانگر آن است که به کارگیری مصالح بومی مانند چوب، سنگ تراش و گچ به صورت عناصر دست ساز محلی در کنار فنون سنتی نجاری و مشبک تراشی موجب پدیدآمدن گونه های منحصر به فردی شده که هویت بصری معماری بندرلنگه را تقویت می کند. این پژوهش با ارائه دسته بندی دقیق از فرم ها و تحلیل زمینه های آنها می تواند بستری برای حفاظت، باززنده سازی و الهام گیری در طراحی معماری معاصر منطقه فراهم آورد.

کلیدواژه ها:

تزئینات پنجره های ، مشبکی ، مردم ، معماری بومی بندرلنگه