بررسی شیوه مدیریت کنترل جمعیت موشهای خانگی مطابق با استانداردهای زیست محیطی (مطالعه موردی شهر شیراز)

شهر به عنوان یک منبع توسعه مطرح است و جایگاه مدیریت شهری در روند توسعه شهر و بهبود سکونتگاه های شهری نقش بسیار مهم و تعیین کننده دارد. نقش مدیریت شهری در ارتقای شرایط کار و بهبود زندگی جمعیت ساکن بسیار پررنگ است. یکی از مصادیق بارز پایین بودن بهداشت و آلودگی های محیط های شهر وجود جوندگان است. پیشرفت های وسیع و سریع صنعتی و کشاورزی در طول قرن اخیر تغییرات زیادی در شرایط اکولوژیک و زیستی انسان و جوندگان به وجود آورده است که با افزایش مواد غذایی، آب و پناهگاه مناسب خصوصا در مناطق شهری موجبات رشد جمعیت موش های شهری در کشورهای صنعتی و در حال توسعه را در مقیاس وسیعی فراهم آورده است. بیشترین نوع جوندگان در مناطق شهری ایران را موش ها تشکیل می دهند. در سال های اخیر به دلیل منابع غذایی در دسترس و کمبود بهداشت محیط شهری رشد موش ها افزایش یافته است و هجوم آن ها به یکی از مشکلات بومی محیط های شهری تبدیل شده است. موش ها اثرات زیادی بر کیفیت زندگی شامل خسارت به زیرساخت ها و اثرات بر بهداشت عمومی با انتقال بیماری های عفونی دارند و باعث خسارت های اقتصادی و اثرات مهمی بر سیستم بهداشت عمومی می گذارند. بسیاری از انگل های موش ها با انسان ها یکسان هستند و بعضی از این انگل ها می توانند از موش ها به انسان ها منتقل شوند. به طور کلی انواع خسارات جوندگان شامل خسارات به مواد غذایی، انتقال بیماری و اتلاف سرمایه از طریق جویدن و بریدن کابل های برق، تلفن، خرابی ساختمان و تاسیسات است که از مهم ترین آفات بهداشت محیط در شهرها به شمار می آیند. برآورد کمی جمعیت این جوندگان پیش نیاز طراحی برنامه های کنترل علمی و پایدار است. با وجود اهمیت موضوع در بسیاری از شهرهای ایران - از جمله شیراز - آمار دقیق و مبتنی بر سرشماری علمی از جمعیت موش های شهری منتشر نشده است. این بخش با رویکردی تحلیلی وضعیت داده های موجود، دلایل فقدان آمار رسمی و چارچوب های علمی پیشنهادی برای برآورد جمعیت در شیراز را از ابتدا تا انتها بازنویسی و یکپارچه می کند تا زمان نگارش این مقاله هیچ گزارش رسمی عددی و مبتنی بر روش های استاندارد اکولوژیک که جمعیت کل موش های شهری شیراز را به صورت دقیق اعلام کند در منابع علمی منتشر نشده است. مطالعات انجام شده در شیراز عمدتا ماهیت نمونه محور دارند و بر محورهایی از جمله شناسایی گونه ها و پراکنش نسبی جوندگان در برخی محلات، بررسی آلودگی های میکروبی و انگلی در نمونه های صید شده، ارزیابی اثر اقدامات کنترلی موضعی می باشد. این مطالعات اگرچه برای شناخت خطرات بهداشتی و الگوهای پراکنش مفیدند، اما قابلیت تعمیم به جمعیت کل شهر را ندارند و نمی توان از آن ها عددی قطعی برای جمعیت موش ها استخراج کرد.

کلیدواژه ها:

جمعیت ، موش خانگی ، محیط زیست ، مدیریت پسماند ، شیراز