پلیمرهای طبیعی هوشمند با فعالیت های زیستی؛ پیشرفت ها، سازوکارها و کاربردها در دارورسانی و ترمیم بافت

پلیمرهای طبیعی به دلیل زیست سازگاری بالا، زیست تخریب پذیری مناسب و قابلیت اصلاح پذیری شیمیایی به عنوان یکی از مهم ترین بسترهای مواد زیستی در دارورسانی و ترمیم بافت مطرح شده اند. در سال های اخیر، توسعه پلیمرهای طبیعی هوشمند با توانایی پاسخ دهی به محرک های فیزیولوژیک نظیر pH، دما، آنزیم ها و گونه های فعال اکسیژن امکان طراحی سامانه های درمانی با رهایش هدفمند و عملکرد زیستی بهبود یافته را فراهم ساخته است. در این مقاله انواع پلیمرهای طبیعی هوشمند شامل کیتوسان، آلژینات سدیم، هیالورونیک، اسید سلولز و ژلاتین به صورت مقایسه ای بررسی شده و سازوکارهای فیزیکوشیمیایی پاسخ دهی آن ها در برابر محرک های محیطی تحلیل می شود. افزون بر این، فعالیت های زیستی ذاتی این پلیمرها از جمله خواص ضدباکتریایی، ضدالتهابی، آنتی اکسیدانی و نقش آن ها در تسریع ترمیم بافت مورد ارزیابی قرار گرفته است. همچنین کاربردهای نوظهور این مواد در دارورسانی هدفمند، طراحی هیدروژل های تزریقی و داربست های هوشمند مهندسی بافت مرور و محدودیت های فعلی آن ها از نظر پایداری، مکانیکی، کنترل پاسخ دهی و انتقال به مقیاس بالینی تحلیل می شود. در نهایت مسیرهای آینده پژوهش با تاکید بر توسعه سامانه های هیبرید طبیعی-سنتتیک، طراحی چندمحرکی و بهینه سازی تعامل ایمنی زیستی این پلیمرها ترسیم شده است.

کلیدواژه ها:

پلیمرهای طبیعی ، پلیمرهای هوشمند ، فعالیت زیستی ، دارورسانی هدفمند ، ترمیم بافت ، کیتوسان ، آلژینات سدیم ، هیالورونیک ، اسید ، پاسخ دهی به محرک