مطالعه QSAR مشتقات دی آریل پیریمیدین به عنوان عوامل ضد HIV با استفاده از محاسبات مکانیک کوانتومی

از زمان شناسایی ویروس نقص ایمنی انسانی (HIV) در سال ۱۹۸۷ اپیدمی HIV/AIDS به یکی از بزرگترین چالش های بهداشتی جهان تبدیل شده است. از این رو توسعه داروهای جدید با اثر بخشی بالاتر برای درمان این بیماری اهمیت ویژه ای یافته است. مهار کننده های غیرنوکلئوزیدی آنزیم ترانس کریپتاز معکوس (NNRTIs) از جمله داروهای پرکاربرد در درمان بیماران مبتلا به HIV به شمار می روند. مشتقات دی آریل پیریمیدین به عنوان ترکیبات ضد HIV قوی شناخته شده اند که با اتصال به یک حفره آب گریز در نزدیکی محل فعال آنزیم ترانس کریپتاز معکوس موجب تغییر در ساختار یا پویایی آن شده و از طریق مهار غیررقابتی کمپلکس های غیرکارآمد ایجاد می کنند. در این مطالعه، بررسی های رابطه کمی ساختار فعالیت (QSAR) بر روی ۴۸ ترکیب از مشتقات دی آریل پیریمیدین با فعالیت ضد HIV با استفاده از نظریه تابعی چگالی (DFT) و روش های آماری انجام شد. محاسبات توصیف گرهای کوانتومی با استفاده از روش هیبریدی سه پارامتری بکه و تابعی BLYP با مجموعه پایه ۳۱۶G در نرم افزار Gaussian ۰۹ انجام گرفت. همچنین پارامترهای لیپینسکی با استفاده از نرم افزار ChemOffice و توصیف گرهای توپولوژیکی با نرم افزار Dragon محاسبه شدند. به منظور بررسی ارتباط بین این توصیف گرها و فعالیت زیستی، ترکیبات از روش رگرسیون خطی چندگانه (MLR) استفاده شد و معادله QSAR با ضریب R² = ۰.۸۰۸ به دست آمد. نتایج نشان داد که فعالیت این ترکیبات با ضرایب منفی توصیف گرهای NHA، BEHm۶ و AE رابطه معکوس دارد، به طوری که افزایش مقادیر این پارامترها موجب کاهش فعالیت زیستی می شود. در مقابل ضرایب مثبت توصیف گرهای RDF۱۴۰m، IC۴ و قطبش پذیری بیانگر افزایش فعالیت زیستی با افزایش مقادیر آنها هستند. بر اساس نتایج، مشتقات دی آریل پیریمیدین می توانند گزینه های مناسبی برای کنترل و درمان بیماری AIDS باشند.

کلیدواژه ها:

رابطه کمی ساختار فعالیت ، نظریه تابعی چگالی ، فعالیت زیستی ، مشتقات دی آریل پیریمیدین