مطالعه کیفی علل استفاده افراطی نوجوانان از شبکه های اجتماعی و تدوین بسته آموزشی مبتنی بر آن

پژوهش حاضر با هدف مطالعه کیفی علل استفاده افراطی نوجوانان از شبکه های اجتماعی و تدوین بسته آموزشی مبتنی بر آن انجام شد. ابزار گردآوری داده ها شامل مصاحبه های نیمه ساختاریافته با ۲۰ نوجوان (۱۰ دختر و ۱۰ پسر) ۱۳ تا ۱۸ سال شهرستان خمینی شهر بود و داده ها با استفاده از روش هفت مرحله ای کلایزی (۱۹۷۸) مورد تحلیل قرار گرفت. از تحلیل داده ها ۳۳ کد باز استخراج شد که پس از تلفیق ۶ کد محوری به دست آمد و در نهایت ۳ کد گزینشی اصلی شامل تجارب زیسته در بستر فضای مجازی، عوامل خانوادگی و انگیزشی و آسیب پذیری های فردی تعیین شد. به این ترتیب برای بهبود عملکرد و بازگشت به روند استفاده درست از شبکه های اجتماعی در نوجوانان جلساتی تنظیم گردید که با توجه به این عوامل پروتکل ۱۱ جلسه ای که شامل جلساتی جهت آشنایی با فرایند اجرای پروتکل، آشنایی با فضای مجازی و تاثیرات آن بر خلق و روان نوجوان، مدیریت زمان و جلوگیری از اتلاف وقت، فضای مجازی و افت تحصیلی، تنظیم هیجانات و لذت های فوری فضای مجازی، تصویر بدن و مقایسه و نیاز به تایید، فهم جعلی بودن محتوا و سواد رسانه ای، خانواده و نظارت والدین، الگوهای رفتاری همسالان و فشار اجتماعی و روابط آنلاین، مهارت های ارتباطی و ابراز وجود و عزت نفس، و در نهایت اصلاح عادات، انگیزش و برنامه ریزی شخصی تدوین شد. نتایج پژوهش نشان داد استفاده افراطی از شبکه های اجتماعی نتیجه تعامل پیچیده بین تجارب زیسته در بستر فضای مجازی، عوامل خانوادگی و انگیزشی و آسیب پذیری های فردی است به طوری که آسیب پذیری های فردی و تجارب زیسته در فضای مجازی به طور مستقیم و عوامل خانوادگی و انگیزشی به صورت غیرمستقیم بر علل استفاده افراطی نوجوانان از شبکه های اجتماعی تاثیر می گذارند.

کلیدواژه ها:

نوجوان ، شبکه های اجتماعی ، استفاده افراطی