مطالعه مقدماتی بررسی تغییرات هوش اخلاقی کودکان ۳ تا ۶ سال در برنامه «بازی کودک محور مبتنی بر طبیعت» در اصفهان

زمینه و هدف هوش اخلاقی در شکل گیری رفتارهای مسئولانه و همدلانه در کودکان پیش دبستانی نقشی اساسی دارد. با وجود توجه روزافزون به رویکردهای طبیعت محور شواهد تجربی اندکی درباره ارتباط برنامه های بازی کودک محور مبتنی بر طبیعت با هوش اخلاقی کودکان ۳ تا ۶ سال به ویژه در ایران وجود دارد. این مطالعه مقدماتی با هدف بررسی تغییرات احتمالی هوش اخلاقی کودکان در پی اجرای یک برنامه بازی کودک محور مبتنی بر طبیعت انجام شد. در این پژوهش شبه آزمایشی با طرح پیش آزمون- پس آزمون تک گروهی ۱۵ کودک ۳ تا ۶ ساله (۱۳ پسر و ۲ دختر) از یک مجموعه آموزشی در اصفهان به روش نمونه گیری در دسترس انتخاب شدند. مداخله شامل ۲۶ جلسه ۱۸۰ دقیقه ای بازی آزاد در طبیعت با تاکید بر تعامل مستقیم با عناصر طبیعی و مراقبت از موجودات زنده و مبتنی بر رویکرد تسهیل گری بود. هوش اخلاقی توسط پرسشنامه هوش اخلاقی کودکان امینی مقدم و همکاران (۱۳۹۷) در دو نوبت توسط مادران و پنج ارزیاب (چهار تسهیل گر و پژوهشگر) سنجیده شد. تحلیل داده ها با آزمون t زوجی و محاسبه اندازه اثر کوهن صورت گرفت. تحلیل داده ها نشان دهنده افزایش معنادار نمرات هوش اخلاقی کودکان از دیدگاه ارزیابان در پس آزمون نسبت به پیش آزمون بود (P>۰/۰۰۱) و اندازه اثر بزرگ بود (d = ۴/۸۳). این میزان تغییر با توجه به حجم نمونه باید با احتیاط تفسیر شود. ارزیابی مادران نیز این روند بهبود را تایید کرد. یافته های مقدماتی این پژوهش نشان می دهد که برنامه بازی کودک محور مبتنی بر طبیعت می تواند با بهبود هوش اخلاقی کودکان ۳ تا ۶ سال همراه باشد. با این حال، به دلیل محدودیت های روش شناختی شامل فقدان گروه کنترل، حجم نمونه اندک و عدم توازن جنسیتی، این نتایج صرفا اکتشافی تلقی شده و تعمیم آنها نیازمند پژوهش های کنترل شده با نمونه های بزرگ تر و متوازن است.

کلیدواژه ها:

بازی کودک محور ، طبیعت ، هوش اخلاقی کودکان پیش دبستانی ، زیست گرایی