معماری و شهرسازی اسلامی و عوامل موثر در تکوین و شکل گیری آن

ظهور اسلام در شبه جزیره ی عربستان، در فضایی عمدتا غیرشهری و با یاری نیروهای پراکنده ی قومی و کوچ نشین صورت گرفت. با این حال گسترش اسلام به مناطق اطراف و پیوند با تمدن های همسایه، توانست این آیین را در قالب حرکتی تمدن ساز و شهرساز به جهانیان معرفی نماید. شکل گیری شهرهای اولیه ی اسلامی مبتنی بر چند کارکرد اساسی (سیاسی-نظامی، دینی، اقتصادی و مسکونی) بوده و این کارکردها نیز به نوبه ی خود بر پایه ی اصولی هستند که از آیات و روایات دینی مستخرج گشته اند. اصل "وحدت" از جمله ی این اصول است که بر مبنای آن، شهر اسلامی نتیجه ی پیوند و وحدت زندگی مادی و معنوی است و هویت ویژه ی شهر اسلامی با لحاظ کردن آن بایستی شکل بگیرد. این نوشتار سعی دارد کارکردهای اساسی نخستین شهرهای اسلامی و اصول اولیه پایه گذاری آنها با تاکید بر اصل وحدت را مورد بررسی قرار داده و نقش آموزه های دینی در شکل گیری آنها را مشخص نماید.

کلیدواژه ها:

وحدت ، شهر اسلامی ، کارکرد شهری ، شهرسازی ، طراحی شهری