تحلیل قواعد فقهی محیط زیست از دیدگاه فقه امامیه

هدف از این پژوهش آن است که قواعد فقهی محیط زیست از دیدگاه فقه امامیه مورد بررسی و تحلیل قرار دهد. مواد و روش ها: این پژوهش با روش مطالعات کتابخانه ای و به شیوه توصیفی تحلیلی انجام شده است که با مراجعه به قرآن کریم و ادله فقهی اطلاعات لازم به دست آمده و مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفته است. یافته ها: بی تردید برای بقای بشر نیاز است که به حفاظت از محیط زیست توجه داشت. هرچند اصطلاح محیط زیست در هیچ یک از کنوانسیون ها، معاهدات یا بیانیه های مهم بین المللی به طور دقیق تعریف نشده است، اما می توان به طور کلی آن را شامل تمامی شرایط و عوامل فیزیکی، اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی و زیباشناختی دانست که سازواره های موجود در کره زمین را در بر می گیرد و بر کیفیت زندگی و ارزش اموال اثرگذار است. ضروری است که قوانین محکم و عملی در زمینه حفاظت از محیط زیست تدوین گردد. مهم ترین عامل تاثیرگذار در فرهنگ سازی، بایدها و نبایدهای دینی و احکام فقه اسلامی است که می تواند بهترین ضمانت اجرایی برای مسلمانان باشد. بنابراین، می توان تعاملی موثر میان فقه و محیط زیست ایجاد کرد تا از ظرفیت های موجود در قرآن کریم و سنت معصومان (علیهم السلام) جهت گسترش فرهنگ حفاظت از محیط زیست بهره گرفت. نتیجه گیری: با مروری بر منابع فقهی درمی یابیم که در فقه اسلامی ظرفیت های گسترده ای برای قانون گذاری و اجرای قوانین مرتبط با محیط زیست وجود دارد. این ظرفیت ها می توانند به تدوین قوانین اجتماعی مبتنی بر احکام اسلامی کمک شایانی کنند. علاوه بر این، افراد مکلف باید با توجه به احکام شریعت اسلامی، خود را مسئول حفظ محیط زیست و پرهیز از تخریب آن بدانند. بر اساس اصول فقه اسلامی، اگر فعالیت های بخش دولتی یا خصوصی در حوزه هایی چون دریا، هوا، خاک و زمین باعث ایجاد آسیب های زیست محیطی شود، فرد یا نهاد آسیب رسان موظف به جبران خسارت خواهد بود.

کلیدواژه ها:

قواعد فقهی ، محیط زیست ، ضمان ، مسئولیت مدنی ، فقه امامیه