امکان سنجی استدلال به آیه تحریم خبائث به مثابه قاعده ای فقهی برای حرمت آلایندگی هوا

یکی از منابع استدلال فقهی، قرآن کریم است. آیه ۱۵۷ سوره اعراف، معروف به آیه تحلیل طیبات و تحریم خبائث، به دلیل گستردگی بالقوه مفاهیم محوری «طیبات» و «خبائث» در عبارت «ویحل لهم الطیبات ویحرم علیهم الخبائث» ظرفیتی نوید بخش برای استنباط احکام مسائل مستحدثه دارد. این پژوهش، با روش تحلیلی-استنباطی، درصدد امکان سنجی استدلال به این آیه برای تاسیس حکم حرمت آلایندگی هوا به عنوان یک معضل محیط زیستی است. یافته های تحقیق نشان می دهد که این دو مفهوم دارای خاستگاه فطری و ارتکاز عقلایی هستند و دلالت آیه، محدود به مصادیق ماکول نیست. مهم تر اینکه، آیه در مقام انشاء و تاسیس یک قاعده فقهی کلی است. با تکیه بر این مبانی، استدلال محوری مقاله بر تاسیس قاعده «حرمه ما استخبثه العقلاء» استوار است. بر این اساس، چون «فعل آلایندگی هوا» به اتفاق آرای عقلا و بر اساس معیارهای ثابتی چون اضرار به نفس، افساد فی الارض و تضییع حق الناس، مصداق اتم یک امر خبیث است، حکم به حرمت شرعی آن از آیه استنباط می گردد. بدین ترتیب، آیه تحریم خبائث، به مثابه یک قاعده پویا، مستندی قوی برای فقه محیط زیست فراهم می آورد.

کلیدواژه ها:

خبائث ، حرمت خبائث ، آلایندگی هوا ، فقه محیط زیست ، آیات الاحکام ، قاعده پژوهی فقهی ، استخباث عقلایی