الگوی مدیریت مالی سبز در شهرداری ها با رویکرد اسلامی–ایرانی (مطالعه موردی: قم)

شهرداری قم در سال های اخیر با دو چالش هم زمان مواجه بوده است: از یک سو وابستگی بالا به منابع مالی ناپایدار و نوسانی، و از سوی دیگر الزامات فزاینده زیست محیطی و اجتماعی متناسب با جایگاه فرهنگی–مذهبی شهر. الگوهای متعارف مدیریت مالی شهری، که عمدتا بر حداکثرسازی درآمد کوتاه مدت و تامین بودجه پروژه ها بدون ملاحظات محیط زیستی استوارند، پاسخگوی این وضعیت نبوده و در برخی موارد به تعمیق ناپایداری مالی و محیطی منجر شده اند. هدف این پژوهش، طراحی و تبیین یک الگوی بومی مدیریت مالی سبز با رویکرد اسلامی–ایرانی و قابلیت اجرا در شهرداری قم است. پژوهش حاضر از نوع کاربردی–توسعه ای بوده و با رویکرد مدل سازی مفهومی–اجرایی انجام شده است. داده ها از طریق تحلیل اسنادی برنامه های پنج ساله، بودجه های سنواتی، گزارش های مالی و زیست محیطی شهرداری قم و مرور انتقادی ادبیات داخلی و خارجی گردآوری و تحلیل شده اند. یافته ها به استخراج چهار مولفه محوری شامل تخصیص هدفمند منابع سبز، درآمدزایی مبتنی بر ارزش و رفتار مالی مسئولانه، بودجه بندی تعادلی با کنترل هزینه های غیرضرور، و استقرار سازوکارهای حکمرانی و گزارش دهی شفاف انجامید. این مولفه ها با اصول اسلامی–ایرانی همچون امانت داری در مصرف منابع عمومی، اعتدال مالی و تقدم مصلحت عمومی پیوند داده شده و در قالب یک چارچوب عملیاتی برای شهرداری قم ارائه گردیده است. نتایج نشان می دهد اجرای الگوی پیشنهادی می تواند ضمن ارتقای پایداری مالی شهرداری، زمینه هم راستایی تصمیمات اقتصادی با اهداف زیست محیطی و افزایش مقبولیت اجتماعی سیاست های مالی شهری را فراهم آورد.

کلیدواژه ها:

مدیریت مالی سبز بومی ، بودجه بندی تعادلی شهری ، حکمرانی مالی اسلامی–ایرانی ، درآمدزایی سبز شهرداری ، پایداری مالی شهری