اصول حاکم بر محیط زیست از منظر آیات و روایات طاهره

در عصر کنونی عوامل زیادی از قبیل: بهره برداری های بی رویه از طبیعت و منابع آن، صنعتی شدن جامعه، سودجویی های استعمارگران از معادن و منابع کشورهای جهان سوم و از طرف دیگر، عدم برنامه های جامع در راه توسعه های محیطی دست به دست هم داده و فاجعه عظیم زیست محیطی را به وجود آورده است. جنگل ها و مراتع از بین می رود، منابع زیرزمینی رو به اتمام است، آب به اندازه کافی نیست، آلودگی شهرها به خصوص شهرهای بزرگ را در پی داشته، زمین و خاکی که می تواند محل شکوفایی هر موجود زنده ای باشد به وسیله آلاینده های موجود رو به نابودی رفته و هر روز، به سرعت این روند اضافه می شود. از آنجا که اسلام دینی کامل و همه جانبه است و برای همه شئونات زندگی انسان در جهت رشد و تکامل ایشان، برنامه های جامع دارد؛ محیط زیست هم از این قاعده مستثنی نیست. اسلام برای حفاظت از مسائل زیست محیطی احکام و اصول خاصی را بیان کرده است که شامل اصول اعتقادی همچون اصل توحید، اصل معاد، اصل توجه به هدف آفرینش، اصل توجه به شعور همگانی آفرینش، اصل سنت های الهی، اصل امانت داری، اصل لا ضرر و لا ضرار، اصل اتلاف، اصل یا قاعده تسبیب، اصل انفال و بیت المال، اصل امر به معروف و نهی از منکر و اصل عقلی و هم چنین شامل اصول اخلاقی مانند اصل امنیت، اصل عدالت، اصل آبادانی، اصل مصرف بهینه، اصل بهداشت، اصل رفع نیاز و رفاه همگانی، اصل مواسات و برابری، اصل استقلال، اصل تقوا، اصل شکر، اصل زهد و قناعت و اصل ساده زیستی است که براساس آن ها رابطه انسان و تعامل وی با طبیعت بیان کرده و مبانی زیادی در متون اسلامی (آیات و روایات) در جهت بهداشت آب و خاک و هوا و... مطرح شده که همه اینها برای تلاش در حفظ محیط زیست است. در مقالات و کتاب هایی که مورد بررسی قرار گرفت هر کدام به یک جنبه از این اصول پرداخته و این مقاله قصد دارد که به این اصول هم از جهت اخلاقی و هم از جهت اعتقادی بپردازد و در این راه از روش کتاب خانه ای و توصیفی استفاده نموده است. در این تحقیق سعی شده که با تبیین این اصول و مبانی به روش کتاب خانه ای و تحلیلی بتوان به اجرایی کردن آن ها در محیط زندگیمان کمک کرده و محیط زیست را از هر گونه آلودگی پاک کرد و محیطی بانشاط و باطراوت داشته باشیم.

کلیدواژه ها:

اصول اعتقادی ، اصول اخلاقی ، محیط زیست ، اسلام