بررسی تطبیقی همزیستی با حیوانات در فقه اسلامی با حقوق محیط زیست نوین

پژوهش حاضر با رویکردی تطبیقی، به بررسی و تحلیل جایگاه همزیستی با حیوانات در دو نظام فکری فقه و اخلاق اسلامی و حقوق محیط زیست نوین می پردازد. هدف از این مطالعه، تبیین مبانی معرفتی، هستی شناختی و ارزشی هر دو نظام و ارزیابی ظرفیت آن ها در حمایت از حیوانات و تحقق عدالت زیستی است. یافته ها نشان می دهد که فقه اسلامی با تکیه بر اصولی چون رحمت، عدالت الهی و امانت انسان در زمین، نظامی جامع تر و قدسی تر از حقوق محیط زیست نوین ارائه می دهد؛ به گونه ای که رابطه انسان با حیوانات نه بر اساس قرارداد اجتماعی، بلکه بر پایه ی تکلیف الهی و مسئولیت اخلاقی تفسیر می شود. در مقابل، حقوق محیط زیست نوین بیشتر بر عقلانیت ابزاری، قرارداد اجتماعی و ارزش زیستی مستقل از دین استوار است. نتیجه آن که نظام اسلامی، با پیوند میان فقه و اخلاق، می تواند الگوی برتر و مکملی برای نظام های جهانی در زمینه عدالت زیستی و همزیستی پایدار با حیوانات به شمار آید.

کلیدواژه ها:

فقه اسلامی ، اخلاق زیست محیطی ، حیوانات ، حقوق محیط زیست ، عدالت زیستی