بهره گیری از احساس تعلق به محیط زیست در آموزش محیط زیستی در راستای تحقق حکمرانی سبز

هدف و زمینه: در دهه های اخیر، چالش های زیست محیطی ناشی از رشد جمعیت، تغییرات اقلیمی و کاهش منابع طبیعی، نیاز به بازاندیشی در سازوکارهای حکمرانی سبز را برجسته کرده است. یکی از مشکلات اصلی، شکاف میان آگاهی و رفتار شهروندان است؛ بدین معنا که افزایش دانش محیط زیستی الزاما به کنش های پایدار نمی انجامد. پژوهش حاضر با هدف تبیین سازوکارهای روان شناختی مشارکت فعال افراد در حکمرانی سبز، نقش احساس تعلق به محیط زیست را در پرتو نظریه انتخاب ویلیام گلاسر بررسی می کند تا پیوند میان انگیزش درونی و رفتارهای محیط زیستی روشن شود. روش کار: این مطالعه نظری–تحلیلی و مبتنی بر تحلیل مفهومی است. در ابتدا پیشینه ی نظری روان شناسی رفتار محیط زیستی مرور شد و سپس مولفه های نظریه انتخاب گلاسر شامل نیازهای بنیادی، دنیای کیفیت و رفتار کلی با مفهوم احساس تعلق به محیط زیست تطبیق داده شدند. نتیجه این تلفیق ارائه ی چارچوبی مفهومی برای تبیین رابطه میان نیازهای روانی و رفتارهای پایدار محیط زیستی می باشد. یافته ها: تحلیل نظری نشان داد نیاز به عشق و تعلق در نظریه گلاسر می تواند از طریق پیوند عاطفی و هویتی با محیط زیست و مشارکت در حفاظت از آن مورد توجه قرار گیرد. زمانی که تصویر محیطی سالم و ایمن در دنیای مطلوب فرد جای بگیرد، رفتارهای حفاظتی به صورت انتخاب های درونی و پایدار بروز می کنند. این احساس تعلق، تعهد و هویت محیط زیستی را تقویت کرده و انگیزش درونی برای مشارکت و حمایت از سیاست های سبز را افزایش می دهد. نتیجه گیری: بر اساس نتایج پژوهش حاضر حکمرانی سبز زمانی اثربخش خواهد بود که در کنار سازوکارهای بیرونی، بر انگیزش های درونی و نیازهای روان شناختی شهروندان نیز متمرکز باشد. احساس تعلق به محیط زیست می تواند به عنوان یکی از مولفه های کلیدی در برنامه های آموزشی و سیاست گذاری به کار گرفته شود تا رفتارهای محیط زیستی از سطح تکلیف به سطح انتخاب آگاهانه و پایدار ارتقا یابد.

کلیدواژه ها:

حکمرانی سبز ، مشارکت مردمی ، حفاظت از محیط زیست ، احساس تعلق محیط زیستی ، رفتارهای محیط زیستی