شناسایی خطرات و اولویت بندی ریسک های ایمنی در کارگاه های ساختمانی و صنعتی به روش FMEA

هدف و زمینه: ایمنی در محیط های کاری، به ویژه در کارگاه های ساختمانی و صنعتی، از مهم ترین عوامل در حفظ سلامت نیروی انسانی و کاهش خسارات مالی و جانی محسوب می شود. با توجه به پیچیدگی فعالیت ها و تنوع خطرات موجود در این محیط ها، نیاز به روشی نظام مند برای شناسایی و ارزیابی ریسک ها احساس می شود. روش FMEA به عنوان یکی از ابزارهای تحلیلی موثر، قابلیت شناسایی حالات خرابی و اولویت بندی ریسک ها را فراهم می سازد. هدف این پژوهش، ارزیابی ریسک های ایمنی در یک کارگاه ساختمانی با بهره گیری از روش FMEA و ارائه راهکارهای کاهش مخاطرات است. روش کار: در این مطالعه، ابتدا فعالیت های پرخطر در یک کارگاه ساختمانی واقع در تهران شناسایی شدند. سپس با استفاده از روش تحلیل حالات خرابی و آثار آن، سه شاخص شدت، احتمال وقوع و قابلیت کشف برای هر ریسک تعیین گردید. عدد اولویت ریسک با ضرب این سه شاخص محاسبه شد و ریسک ها بر اساس مقدار RPN اولویت بندی شدند. داده ها از طریق مشاهده میدانی، مصاحبه با کارکنان و بررسی اسناد ایمنی پروژه جمع آوری گردید. یافته ها: نتایج حاصل از ارزیابی نشان داد که ریسک هایی مانند سقوط از ارتفاع، برق گرفتگی، لغزش روی سطح خیس، برخورد با لیفتراک و آسیب های عضلانی ناشی از حمل دستی مصالح دارای بالاترین اولویت بوده و نیازمند اقدامات فوری هستند. همچنین مشخص شد که شاخص شدت در اغلب موارد عدد بالایی دارد که بیانگر خطرات جدی برای جان انسان هاست. قابلیت کشف در بسیاری از فعالیت ها پایین بوده و احتمال شناسایی خطر قبل از وقوع آن کم است، که این موضوع اهمیت استفاده از تجهیزات هشداردهنده و سیستم های نظارتی را دوچندان می کند. نتیجه گیری: پژوهش حاضر نشان می دهد که روش FMEA ابزاری موثر در شناسایی، تحلیل و اولویت بندی ریسک های ایمنی در محیط های ساختمانی و صنعتی است. با اجرای این روش، می توان اقدامات پیشگیرانه را هدفمندتر طراحی کرد و سطح ایمنی پروژه را به طور قابل توجهی ارتقاء داد. پیشنهاد می شود مدیران پروژه با بهره گیری از نتایج این ارزیابی، نسبت به آموزش مستمر کارکنان، استفاده از تجهیزات ایمنی استاندارد و اصلاح فرآیندهای کاری اقدام نمایند.

کلیدواژه ها:

ارزیابی ریسک ، ایمنی صنعتی ، کارگاه ساختمانی ، FMEA ، مهندسی ایمنی