مروری بر خرابی ها، اثرات زیست محیطی و کاربرد ژئوسنتتیک ها در مسائل پایداری در سدهای باطله

فعالیت های معدنی در دهه های اخیر با رشد زیادی همراه بوده و همین امر باعث تولید حجم انبوهی از باطله های معدنی شده است. این باطله ها معمولا در پشت سدهای باطله ذخیره می شوند. در صورت شکست این سازه ها، علاوه بر خسارات سنگین اقتصادی، آلودگی وسیع آب و خاک و آسیب های جبران ناپذیر زیست محیطی رخ می دهد. در حالی که پژوهش های متعددی به بررسی شکست و پایداری سدهای باطله پرداخته اند، مطالعاتی که نقش ژئوسنتتیک ها را در افزایش ایمنی و کاهش اثرات زیست محیطی به طور جامع تحلیل کنند، هنوز محدود هستند. این خلا پژوهشی ضرورت انجام یک مرور منسجم را نشان می دهد. در این مقاله مروری، مجموعه ای از مقالات علمی و استانداردهای بین المللی مورد بررسی قرار گرفته اند تا علل اصلی شکست سدهای باطله مانند تراوش، ضعف پی و... شناسایی شده و اثرات زیست محیطی ناشی از این شکست ها نیز بررسی شده است. همچنین در ادامه کارایی ژئوسنتتیک ها شامل ژئوممبرین ها، ژئوتکستایل ها و ژئوگریدها در کاهش تراوش، کنترل آلودگی، پایداری و زهکشی به همراه چند مطالعه موردی مرور گردیده است. بررسی مطالعات موردی، از جمله حوادث سدهای باطله در برزیل و ایتالیا و بلغارستان نشان می دهد ضعف سیستم های زهکشی و تراوش کنترل نشده و همچنین ضعف های مدیریتی از دلایل اصلی شکست بوده اند. نتایج نشان می دهد استفاده از ژئوسنتتیک ها می تواند از نشت شیرابه جلوگیری کند. با این وجود، چالش هایی همچون دوام بلندمدت این مصالح در شرایط اقلیمی مختلف همچنان مطرح است. در مجموع می توان گفت ژئوسنتتیک ها ابزارهای نوین و موثری برای بهبود ایمنی سدهای باطله و کاهش آسیب های زیست محیطی به شمار می روند، اما تحقیقات آینده باید بیشتر بر سنجش پایداری بلندمدت و ارزیابی پیامدهای ثانویه محیطی آن ها متمرکز شود.

کلیدواژه ها:

سدهای باطله ، ژئوسنتتیک ها ، پایداری ، اثرات زیست محیطی