استفاده از پرندگان بعنوان شاخص زیستی سنجش آلودگی مناطق شهری

هدف و زمینه: با گسترش شهرنشینی و فعالیت های صنعتی، آلودگی فلزات سنگین به یک چالش جدی زیست محیطی تبدیل شده است. این پژوهش با هدف مرور سیستماتیک قابلیت پرندگان به عنوان شاخص زیستی کارآمد برای پایش آلودگی فلزات سنگین در مناطق شهری و صنعتی انجام شد. روش کار: این مطالعه با تحلیل مطالعات پیشین در زمینه استفاده از بافت های مختلف پرندگان (پر، خون، فضولات و تخم) شامل گونه هایی چون کاکایی صورتی، اردک سرسبز، گنجشک خانگی و مرغ دریایی انجام شد. داده های مرتبط با غلظت فلزاتی چون سرب، کادمیوم، جیوه و آرسنیک با روش های استاندارد آزمایشگاهی جمع آوری و تجزیه و تحلیل شدند. یافته ها: نتایج نشان داد پرها به ویژه در پرندگان آبزی (مانند کاکایی) با غلظت جیوه بالاتر از استانداردهای WHO کارآمدترین بافت برای انباشت فلزات سنگین هستند. خون به عنوان شاخصی غیرمخرب، رابطه مستقیمی با رژیم غذایی و مواجهه کوتاه مدت نشان می دهد (مانند مطالعه روی مرغ دریایی). فضولات نیز به دلیل غلظت بالای فلزات و نمونه برداری آسان، ابزاری موثر برای ارزیابی آلودگی زنجیره غذایی شناسایی شد. در گونه های شهری مانند گنجشک خانگی، غلظت سرب و مس در خون به طور معناداری با آلودگی محیط ارتباط داشت. نتیجه گیری: پرندگان با توجه به ویژگی هایی چون پرریزی، تخم گذاری و تجمع آلاینده ها در بافت های مختلف، ابزارهای زیستی پایدار و غیرمخربی برای پایش آلودگی فلزات سنگین محسوب می شوند. استفاده از روش های ترکیبی (پر، خون و فضولات) می تواند در مدیریت اکوسیستم های شهری و شناسایی مناطق بحرانی موثر باشد.

کلیدواژه ها:

فلزات سنگین ، پرندگان ، پر ، خون ، فضولات ، تخم