اقتصاد چرخشی، رویکردی نوین در مدیریت پسماند و حفاظت محیط زیست برای توسعه پایدار

هدف و زمینه: اقتصاد چرخشی به عنوان رویکردی نوین در مدیریت منابع و پسماند، پاسخی به چالش های زیست محیطی و اقتصادی ناشی از الگوی خطی تولید و مصرف است. ضرورت انجام این پژوهش در این نکته نهفته است که ادامه روند کنونی منجر به تشدید بحران های زیست محیطی، اتلاف منابع و افزایش هزینه های اجتماعی می شود. از این رو، بررسی ظرفیت های اقتصاد چرخشی در مدیریت پایدار پسماند می تواند شکاف علمی موجود در ادبیات توسعه پایدار و راهکارهای کارآمد مدیریت پسماند را پر کند. روش کار: پژوهش حاضر به روش توصیفی تحلیلی انجام شده است. داده ها و اطلاعات از طریق مرور منابع کتابخانه ای، گزارش های سازمان های بین المللی مانند UNEP، OECD و اتحادیه اروپا و مطالعات تجربی کشورهای مختلف گردآوری شد. سپس یافته ها با رویکرد تحلیلی تفسیر و پیامدهای اجرایی آن در زمینه مدیریت پسماند مورد بررسی قرار گرفت. یافته ها: نتایج نشان داد که اجرای اصول اقتصاد چرخشی مانند طراحی پایدار، بازچرخانی، بازیافت و استفاده مجدد، علاوه بر کاهش حجم پسماند، به کاهش انتشار گازهای گلخانه ای، صرفه جویی در مصرف انرژی و افزایش بهره وری منابع منجر می شود. همچنین، این الگو ظرفیت ایجاد ارزش افزوده اقتصادی، اشتغال سبز و بهبود کیفیت زندگی را دارد. تجربه کشورهای موفق بیانگر آن است که سیاست گذاری الزام آور، سرمایه گذاری فناورانه و ارتقای فرهنگ مصرف پایدار، سه رکن اساسی تحقق این رویکرد هستند. نتیجه گیری: اقتصاد چرخشی تنها یک راهکار زیست محیطی نیست، بلکه چارچوبی جامع برای توسعه پایدار محسوب می شود که ابعاد اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی را نیز دربر می گیرد. این الگو می تواند به طور همزمان به کاهش فشار بر منابع طبیعی، افزایش رقابت پذیری اقتصادی و ارتقای رفاه اجتماعی بینجامد. پیشنهاد می شود سیاست گذاران با حمایت از نوآوری های فناورانه و فرهنگ سازی عمومی، زمینه بومی سازی این رویکرد را در کشورهای در حال توسعه فراهم کنند.

کلیدواژه ها:

اقتصاد چرخشی ، مدیریت پسماند ، توسعه پایدار ، بازیافت ، مصرف پایدار