از سبزشویی تا حکمرانی سبز در صنایع غذایی ایران (کاربرد تجربیات بین المللی برای افزایش شفافیت و اعتماد مصرف کننده)

هدف و زمینه: سبزشویی یکی از چالش های مهم حکمرانی سبز در صنایع غذایی است و وقتی ادعاهای محیط زیستی بدون پشتوانه علمی یا گواهی معتبر مطرح می شوند، مصرف کننده دچار سردرگمی می شود و اثرگذاری سیاست های زیست محیطی کاهش می یابد. در ایران، با افزایش تمایل مصرف کنندگان به محصولات «سلامت محور» و «دوستدار محیط زیست»، برخی برندها از شعارها و تبلیغات محیط زیستی برای جلب اعتماد مشتری استفاده می کنند، اما صحت و اعتبار این ادعاها همیشه روشن نیست. در این پژوهش، ابعاد سبزشویی در صنایع غذایی ایران بررسی شده و راهکارهایی برای تقویت حکمرانی سبز با بهره گیری از تجربیات بین المللی ارائه شده است. روش کار: برای این منظور، بسته بندی و تبلیغات بیش از ۱۰ برند فعال در بازار ایران که پیام های محیط زیستی داشتند (از جمله پگاه، میهن، کاله، گلها و شیرین عسل) تحلیل شد. علاوه بر این، مصاحبه های نیمه ساختاریافته با ۱۵ خبره صنعت، نهادهای نظارتی و متخصصان محیط زیست انجام شد. یافته ها سپس با تجربیات بین المللی و استانداردهای جهانی CSR مقایسه شد. یافته ها: تحلیل ها نشان داد رایج ترین شکل سبزشویی در ایران استفاده از عباراتی مانند «سلامت محور»، «طبیعی» و «دوستدار محیط زیست» بدون پشتوانه علمی یا گواهی مستقل است. ضعف نظام های نظارتی و محدودیت آگاهی مصرف کنندگان نیز از دیگر عوامل گسترش این پدیده هستند. نتیجه گیری: نتایج نشان می دهد برای کاهش سبزشویی و افزایش شفافیت، لازم است چارچوب حقوقی مشخص تدوین شود، نهادهای گواهی دهی مستقل ایجاد شوند، فناوری های ردیابی زنجیره تامین به کار گرفته شوند و آگاهی مصرف کنندگان ارتقا یابد. هم افزایی میان سیاست گذاران، تولیدکنندگان و جامعه مدنی، همراه با بهره گیری از تجربیات بین المللی، می تواند اعتماد مصرف کننده را تقویت و مسیر پایداری در صنایع غذایی ایران را هموار کند.

کلیدواژه ها:

سبزشویی ، حکمرانی سبز ، صنایع غذایی ایران ، اعتماد مصرف کننده ، مسئولیت اجتماعی