برنامه ریزی محیط زیستی و آینده نگاری سیاستی برای توسعه انرژی های تجدیدپذیر در راستای کاهش ناترازی انرژی الکتریکی ایران (افق ۱۴۲۰)

زمینه و هدف: نظام انرژی ایران در سال های اخیر با چالش های فزاینده ای در زمینه ناترازی میان عرضه و تقاضای برق مواجه شده است . مسئله اصلی، ناترازی روزافزون برق و وابستگی به سوخت های فسیلی است که ضرورت اتخاذ رویکردی آینده نگر و اصلاح چارچوب حکمرانی انرژی را دوچندان کرده است. هدف پژوهش حاضر، تحلیل سیاست محور و آینده نگر نقش سیاست های حمایتی در توسعه انرژی های تجدیدپذیر و اثر آن بر کاهش ناترازی انرژی الکتریکی کشور است . برای این منظور، چارچوب نظری "حکمرانی انرژی" به عنوان زیربنای مفهومی انتخاب و از رویکرد تحلیل سناریو بهره گرفته شده است . روش بررسی: این پژوهش کاربردی با رویکرد تحلیلی-توصیفی و آینده نگر، به تحلیل سیاست های توسعه انرژی های تجدیدپذیر و کاهش ناترازی برق در ایران پرداخته است. داده ها از منابع ثانویه شامل گزارش های رسمی، اسناد سیاستی ملی، آمار و مطالعات بین المللی گردآوری شدند. روش تحقیق شامل مرور ادبیات و تجارب جهانی، تحلیل اسنادی سیاست های ملی و تدوین سناریوهای سیاستی برای ارزیابی تاثیر گزینه های مختلف بر ناترازی برق است. این رویکرد شبیه سازی مسیرهای مختلف سیاستی در شرایط عدم قطعیت را ممکن کرده و چارچوبی عملی برای توصیه های سیاستی ارائه می دهد. یافته ها: نتایج پژوهش نشان می دهد که ترکیب سیاست های حمایتی، اصلاحات نهادی و تقویت زیرساخت های فناورانه می تواند سهم انرژی های تجدیدپذیر ایران را از ۰.۷٪ به ۱۵٪ در افق ۱۴۲۰ افزایش دهد و مسیر گذار به انرژی پایدار را هموار کند. با این حال، علی رغم برخی سیاست های حمایتی، ضعف حکمرانی، ناپایداری مقررات و فقدان چارچوب های مالی پایدار مانع تحقق اهداف توسعه تجدیدپذیر شده است. مقایسه با کشورهایی مانند آلمان، چین و دانمارک نشان می دهد که موفقیت در این زمینه نیازمند سیاست های جامع، مشارکتی و چندسطحی است. بحث و نتیجه گیری: دستیابی به نظام انرژی پایدار و تاب آور در ایران مستلزم اصلاحات یکپارچه در حکمرانی، تقویت ظرفیت نهادی، ثبات مالی برای سرمایه گذاری های بلندمدت و ایجاد مکانیزم های مشارکتی برای پذیرش اجتماعی و اجرای موثر سیاست های انرژی های تجدیدپذیر است.

کلیدواژه ها:

ناترازی انرژی الکتریکی ، سیاست گذاری انرژی ، انرژی های تجدیدپذیر ، حکمرانی انرژی ، آینده نگاری سیاستی