بهسازی خاک بستر معابر شهری برای افزایش پایداری و دوام (مطالعه موردی شهر ارومیه)

بهسازی خاک بستر معابر شهری به منظور افزایش پایداری، دوام و عملکرد مناسب زیرساخت های شهری یکی از چالش های مهم مهندسی ژئوتکنیک و مدیریت شهری به شمار می رود. هدف این پژوهش، بهبود ویژگی های مکانیکی و رفتاری خاک زیربستر معابر با استفاده از مواد طبیعی و در دسترس بوده است؛ به گونه ای که ضمن افزایش مقاومت و کاهش تغییرشکل پذیری، حساسیت خاک نسبت به رطوبت و ترافیک شهری نیز کاهش یابد. برای این منظور از دو افزودنی طبیعی شامل بنتونیت و دی کلسیوم فسفات در مقادیر مختلف (بنتونیت از صفر تا ۹ درصد و دی کلسیوم فسفات تا ۰.۲ درصد وزن خشک خاک) استفاده شد. خاک مورد آزمایش از مصالح بستر معابر شهری برداشت گردید و سپس نمونه های اصلاح شده تحت آزمایش های نفوذپذیری، تراکم و مقاومت مورد بررسی قرار گرفتند. نتایج نشان داد افزودن ۶ درصد بنتونیت همراه با ۰.۲ درصد دی کلسیوم فسفات موجب کاهش بیشتر نفوذپذیری و افزایش پایداری نسبت به حالت استفاده از بنتونیت به تنهایی می شود. همچنین مشاهده شد در مقادیر پایین بنتونیت، کاهش نفوذپذیری و افزایش چسبندگی خاک باعث بهبود عملکرد آن تحت رطوبت می شود، اما در مقدار ۶ درصد به دلیل اسیدی تر شدن محیط و تاثیر بر ساختار خاک، نفوذپذیری افزایش و اثر بهسازی کاهش می یابد. در غلظت ۹ درصد بنتونیت، تغییرات چندانی در نفوذپذیری ایجاد نشد که دلیل آن را می توان در افزایش چشمگیر ریزدانه و تشکیل ساختارهای پلاستیک و چسبنده دانست که مانع تراکم پذیری مناسب و پایداری بلندمدت می شوند. بر اساس یافته ها، استفاده کنترل شده از مواد طبیعی نظیر بنتونیت همراه با مقادیر کم دی کلسیوم فسفات می تواند روشی پایدار و اقتصادی برای بهسازی بستر معابر شهری و افزایش دوام روسازی ها در برابر اثرات بارگذاری و شرایط محیطی باشد.

کلیدواژه ها:

بهسازی خاک بستر معابر شهری ، بنتونیت ، دی کلسیوم فسفات ، نفوذپذیری و پایداری خاک ، مواد طبیعی و پایدارسازی زیرساخت ها