ردیابی مولکولی ویروس های پژمردگی لکه ای (TSWV)، لکه حلقوی (ToRSV) و کوتولگی بوته ای (TBSV) گوجه فرنگی در گلخانه های شمال کشور

زمینه و هدف: ویروس های پژمردگی لکه ای گوجه فرنگی (TSWV)، لکه حلقوی گوجه فرنگی (ToRSV) و کوتولگی بوته ای گوجه فرنگی (TBSV) از عوامل بیماری زای مهم در کشت های گلخانه ای محسوب می شوند. این پژوهش با هدف ردیابی مولکولی و تحلیل الگوی پراکنش این ویروس ها در گل های زینتی شمال ایران انجام شد. روش ها: در این مطالعه مقطعی، ۱۸۰ نمونه برگی از گیاهان زینتی مهم (شامل داوودی، رز، نیلوفر، شمعدانی و سایر گونه ها) از گلخانه های استان های گیلان (شهرستان های آستانه اشرفیه و لاهیجان) و مازندران (شهرستان های رامسر و تنکابن) جمع آوری گردید. تشخیص آلودگی ویروسی با استفاده از روش RT-PCR با آغازگرهای اختصاصی انجام شد. یافته ها: از مجموع نمونه های مورد بررسی، ۴۸.۳٪ به حداقل یکی از ویروس های مورد مطالعه آلوده بودند. الگوی پراکنش نشان داد که TSWV با ۵۵٪ شایع ترین ویروس در منطقه مورد مطالعه بوده است. از نظر پراکنش جغرافیایی، استان گیلان با ۶۵٪ آلودگی به TSWV و ۵۵٪ آلودگی به ToRSV کانون اصلی این دو ویروس شناسایی شد. در مقابل، استان مازندران با ۵۰٪ آلودگی به TBSV، مهم ترین کانون این ویروس بود. از نظر میزبانی، شمعدانی با ۷۲٪ آلودگی به TSWV و داوودی با ۶۰٪ آلودگی به ToRSV حساس ترین میزبان ها شناسایی شدند. نتیجه گیری: یافته ها حاکی از شیوع گسترده و الگوی پراکنش متمایز این ویروس ها در گلخانه های شمال ایران است. این مطالعه بر لزوم اجرای برنامه های مدیریت تلفیقی شامل پایش فعال، استفاده از مواد گیاهی سالم، کنترل جمعیت ناقلین و رعایت اصول بهداشت زراعی برای کاهش خسارات اقتصادی ناشی از این پاتوژن ها تاکید می نماید.

کلیدواژه ها:

ویروس های گیاهی ، گل های زینتی ، TSWV ، ToRSV ، TBSV ، اپیدمیولوژی ، شمال ایران ، RT-PCR