بررسی ارتباط ژن COL۵A۱ با انعطاف پذیری در ورزشکاران حرفه ای

ژن COL۵A۱ یکی از ژن هایی است که در ساختار کلاژن و عملکرد بافت های همبند نقش کلیدی دارد، همچنین آلل ها و پلی مورفیسم های مرتبط با این ژن می تواند برویژگی هایی همچون انعطاف پذیری اثرگذار باشد. (۱) Brown و همکاران (۲۰۱۷) گزارش کرده اند که برخی افرادی که مستعد انعطاف بیش از حد هستند دچار ناپایداری لیگامانی اند، در حالی که برخی دیگر سفتی بیشتری در بافت ها دارند که خود منجر به محدودیت دامنه حرکتی و افزایش خطر آسیب دیدگی می شود. (۲) با وجود این پیشرفت ها، هنوز مشخص نیست که نقش ژن COL۵A۱ در عملکرد ورزشی تا چه اندازه مستقل از سایر عوامل ژنتیکی و محیطی است. خلا پژوهشی در این زمینه، به ویژه در ورزشکاران حرفه ای ایرانی، به وضوح مشاهده می شود. اگر بتوان نشان داد که واریانت های خاصی از ژن COL۵A۱ با انعطاف پذیری بیش از حد یا سفتی عضلانی ارتباط دارند، می توان با طراحی تمرینات هدفمند یا اصلاح بار تمرینی، احتمال آسیب های لیگامانی را کاهش داد. بر این اساس، پژوهش حاضر با هدف بررسی ارتباط پلی مورفیسم rs۱۲۷۲۲ ژن COL۵A۱ با انعطاف پذیری در ورزشکاران حرفه ای انجام شد. جامعه آماری شامل ۸۲ نفر ورزشکاران حرفه ای زن و مرد استان چهارمحال و بختیاری در رده سنی ۲۰ تا ۳۵ سال است که به صورت تصادفی انتخاب شدند و دارای سابقه شرکت در مسابقات رسمی لیگ های کشوری یا استانی هستند. برای سنجش انعطاف پذیری عضلات پشت ران و ستون فقرات کمری، مطابق با پروتکل آزمون Sit and Reach به کار رفت، به طوری که آزمودنی بدون کفش روی زمین در وضعیت نشسته قرار می گرفت؛ پاها به صورت صاف در جلو قرار داده شده و کف پاها به جعبه آزمون تکیه داده می شد. سپس آزمودنی به آرامی به سمت جلو خم می شد تا بیشترین فاصله ممکن اندازه گیری و ثبت شود. (۳) آزمون ژنتیکی نیز بر اساس نمونه خون (۵ میلی لیتر خون وریدی از ناحیه چین آرنج) و استخراج DNA با استفاده از کیت استخراج DNA سیناپادن طبق پروتکل کیت انجام شد. کلیه ی تحلیل های آماری با نرم افزار SPSS ۲۶ انجام شد و به منظور بررسی ارتباط میان ژنوتیپ های ژن COL۵A۱ با انعطاف پذیری عضلات از آزمون خی دو و تحلیل واریانس (ANOVA) استفاده گردید. نتایج آزمون آنوا یک راهه نشان داد که مقدار واریانس گروه ها همگن است (سطح معناداری به دست آمده ۰/۰۰) پس بین پلی مورفیسم های ژن COL۵A۱-rs۱۲۷۲۲ و انعطاف پذیری ورزشکاران رابطه معناداری وجود دارد. افراد دارای ژنوتیپ CC دارای بیشترین میزان انعطاف پذیری و افراد با ژنوتیپ CT دارای کمترین میزان انعطاف پذیری هستند و افراد دارای ژنوتیپ TT معمولا سفتی تاندونی بیشتری دارند که در نتیجه باعث محدود شدن انعطاف پذیری می شود. یافته های حسینی مهر و همکاران (۲۰۲۵) مبنی بر انعطاف پذیری بیشتر ورزشکاران دارای ژنوتیپ CC نسبت به ژنوتیپ های TT و CT، و همچنین نتایج پژوهش Collins و همکاران (۲۰۱۰) که نقش آلل C را در کاهش آسیب های مرتبط با سفتی بافت همبند گزارش کرده اند، هر دو با نتایج پژوهش حاضر هم راستا هستند. (۴،۵)

کلیدواژه ها:

ژن COL۵A۱ ، انعطاف پذیری ، ژنوتیپ ، آلل