ارزیابی و بهبود نظام مدیریت ایمنی در کارگاه های ساختمانی دولتی ایران: رویکردی تلفیقی از فناوری های دیجیتال، تحلیل هزینه-فایده و مدل سازی اجرایی

حوادث شغلی در کارگاه های ساختمانی دولتی ایران، علیرغم وجود الزامات قانونی، همچنان تلفات انسانی و مالی چشمگیری به بار می آورند. این پژوهش با هدف تحلیل ریشه ای موانع اجرای ایمنی موثر و طراحی یک نظام هوشمند مبتنی بر فناوری های دیجیتال، در یک پروژه بزرگ ساختمانی دولتی (پروژه سعادت آباد، ۱۴۰۳-۱۴۰۴) انجام شده است. روش تحقیق تلفیقی (کیفی-کمی) شامل مطالعه موردی، مصاحبه های عمیق، تحلیل داده های ثانویه و مدل سازی هزینه-فایده است. یافته های مطالعه نشان می دهد که سه عامل اصلی: ۱) ضعف نظارت و گزارش دهی غیرشفاف، ۲) اثربخشی پایین آموزش های ایمنی سنتی، و ۳) انفصال داده های ایمنی از چرخه برنامه ریزی و کنترل پروژه، مجموعا مسئول ۷۴٪ حوادث ثبت شده هستند. در پاسخ، چارچوبی چهارلایه شامل: (الف) سامانه نظارت دیجیتال مبتنی بر اپلیکیشن موبایل و حسگرهای اینترنت اشیاء (IoT)، (ب) آموزش تعاملی با فناوری واقعیت افزوده (AR)، (پ) یکپارچه سازی شاخص عملکرد ایمنی (SPI) با نرم افزارهای MSP و Primavera P۶، و (ت) سیستم تشویقی و فرهنگ سازی دیجیتال، طراحی و اعتبارسنجی شده است. تحلیل هزینه-فایده در یک افق ۳۶ ماهه، کاهش ۴۲٪ در هزینه های مستقیم و غیرمستقیم حوادث را پیش بینی می کند. همچنین مقایسه تطبیقی با دو پروژه مشابه نشان می دهد که استقرار این نظام می تواند نرخ تکرار حوادث را تا ۵۵٪ کاهش و شاخص عملکرد ایمنی را به بالای ۸۰٪ برساند. در پایان، مدل پیاده سازی گام به گام و پیشنهادهای سیاستی برای نهادهای ناظر (سازمان برنامه و بودجه و وزارت کار) ارائه شده است.

کلیدواژه ها:

مدیریت ایمنی ، اینترنت اشیاء (IoT) ، واقعیت افزوده (AR) ، یکپارچگی با کنترل پروژه ، تحلیل هزینه-فایده