نقش رسانه ها در مدیریت بحران مخاطرات طبیعی شهر تهران از دیدگاه شهروندان

مخاطرات طبیعی در دهه های اخیر به یکی از مهم ترین چالش های مدیریت شهری و توسعه پایدار در ایران تبدیل شده اند. کلان شهر تهران به دلیل قرارگیری بر روی گسل های فعال، تراکم بالای جمعیت، توسعه نامتوازن شهری و آسیب پذیری زیرساخت ها، همواره در معرض بحران هایی همچون زلزله، سیل و فرونشست زمین قرار دارد. در چنین شرایطی، رسانه های جمعی به عنوان ابزارهای موثر اطلاع رسانی، آموزش عمومی و هدایت افکار عمومی، نقش مهمی در مدیریت بحران ایفا می کنند. پژوهش حاضر با هدف بررسی اهمیت و نقش رسانه ها (رادیو، تلویزیون، روزنامه و اینترنت) در مدیریت بحران مخاطرات طبیعی از دیدگاه شهروندان تهرانی انجام شده است. این مطالعه از نوع کاربردی و با روش پیمایشی انجام شد. جامعه آماری شامل شهروندان تهرانی بود که ۳۸۴ نفر از آنان به روش نمونه گیری خوشه ای چندمرحله ای انتخاب شدند. ابزار گردآوری داده ها پرسشنامه محقق ساخته مبتنی بر طیف لیکرت بود. یافته ها نشان داد که رسانه ها در تمامی مراحل مدیریت بحران، شامل پیشگیری، آمادگی، مقابله و بازسازی، نقش موثری دارند. در میان رسانه ها، تلویزیون و اینترنت بیشترین میزان تاثیرگذاری را از دیدگاه پاسخ دهندگان داشته اند. تلویزیون به دلیل پوشش گسترده و قابلیت اطلاع رسانی فوری و اینترنت به علت سرعت، تعامل پذیری و مشارکت محوری، از مهم ترین ابزارهای ارتباطی در شرایط بحران شناخته شدند. همچنین نتایج بیانگر آن است که رسانه ها می توانند در کاهش اضطراب عمومی، افزایش هماهنگی اجتماعی، آموزش رفتارهای ایمن و تسریع امدادرسانی نقش قابل توجهی ایفا کنند. در مقابل، انتشار شایعات در فضای مجازی و کاهش اعتماد به برخی رسانه های رسمی از مهم ترین چالش های ارتباطی در شرایط بحران به شمار می رود. در نهایت، پژوهش حاضر بر ضرورت تقویت هماهنگی میان نهادهای مدیریت بحران و رسانه ها، آموزش تخصصی خبرنگاران حوزه بحران و توسعه سیاست های ارتباطی یکپارچه تاکید دارد.

کلیدواژه ها:

رسانه های جمعی ، مدیریت بحران ، مخاطرات طبیعی ، تهران ، مدیریت یکپارچه ، اینترنت