بررسی تاثیر اضطراب زبانی، خودکارآمدی و انگیزش بر پیشرفت تحصیلی دانش آموزان دخترانه متوسطه دوم شهرمحمدیه

پژوهش حاضر به بررسی نقش عوامل روان شناختی، به ویژه اضطراب زبانی، در یادگیری زبان دوم میان دانش آموزان دخترانه متوسطه دوم شهرمحمدیه قزوین پرداخت. این مطالعه کاربردی با رویکرد ترکیبی (کیفی-کمی) و طرح اکتشافی-تحلیلی بود. جامعه آماری دانش آموزان پایه دهم و یازدهم رشته های نظری مدارس دخترانه دولتی این شهر در سال ۱۴۰۳-۱۴۰۴ بودند. نمونه کمی شامل ۳۰۸ نفر (نمونه گیری طبقه ای) بود که با پرسشنامه های استاندارد اضطراب زبانی کلاس، خودکارآمدی زبانی، انگیزش درونی و نگرش سنجش شدند؛ همچنین ۱۶ نفر برای مصاحبه نیمه ساختاریافته و مشاهده مشارکتی انتخاب گردیدند. داده های کمی با آمار توصیفی، همبستگی، رگرسیون چندگانه و تحلیل مسیر و داده های کیفی با تحلیل تماتیک براون و کلارک بررسی شدند. یافته ها نشان داد میانگین اضطراب زبانی متوسط به بالا (۱۰۲/۴۵ از ۱۶۵) است. رابطه منفی معنادار اضطراب با پیشرفت تحصیلی (r = -۰/۴۸، p < ۰/۰۱) وجود داشت و اضطراب ۲۳٪ واریانس پیشرفت را تبیین کرد. خودکارآمدی زبانی (β = ۰/۳۱) قوی ترین پیش بینی کننده مثبت بود و مدل پنج متغیره ۵۲٪ واریانس را توضیح داد. اضطراب در پایه دهم بیشتر از یازدهم (t = ۲/۴۵، p = ۰/۰۱۵) و در رشته ریاضی-فیزیک بیشتر از علوم انسانی (F = ۳/۸۹، p = ۰/۰۲۱) بود. تحلیل کیفی چهار تم اصلی شناسایی کرد: منابع اضطراب (ترس از قضاوت، فشار کنکور، روش تدریس)، پیامدها (اجتناب از مشارکت، اختلال یادگیری)، راهکارهای مقابله (اجتناب موقعیتی، آمادگی بیش از حد، تغییر نگرش) و عوامل حمایتی (حمایت معلم، محیط غیررقابتی). تلفیق نتایج تاکید کرد که اضطراب زبانی در این بافت عمدتا اجتماعی است و نقش معلم در تعدیل آن کلیدی است. نتایج بر ضرورت تقویت خودکارآمدی، ایجاد فضای کلاس حمایتی و طراحی مداخلات روان شناختی برای کاهش اثرات منفی اضطراب تاکید دارد و کاربردهایی برای معلمان، مشاوران و برنامه ریزان آموزشی فراهم می کند.

کلیدواژه ها:

اضطراب زبانی ، خودکارآمدی زبانی ، انگیزش یادگیری زبان ، پیشرفت تحصیلی ، دانش آموزان دخترانه