پدیدارشناسی ادراک معلمان از جلوه های کارآمدی و ناکارآمدی مدیران مدارس ابتدایی در دوران هوشمندسازی (مطالعه موردی: شهرستان مهاباد)

این پژوهش با رویکرد پدیدارشناسی تفسیری (IPA)، به بررسی تجربیات زیسته و ادراک معلمان دوره ابتدایی شهرستان مهاباد از جلوه های کارآمدی و ناکارآمدی مدیران مدارس در دوران هوشمندسازی پرداخت. نمونه گیری هدفمند تا اشباع نظری ادامه یافت و ۱۴ معلم انتخاب شدند. داده ها از طریق مصاحبه نیمه ساختاریافته (۴۵-۷۰ دقیقه) گردآوری و با روش تحلیل IPA اسمیت و همکاران (۲۰۰۹) در سه سطح کدگذاری (تم های اولیه، برچسب تم، خوشه تم) تحلیل گردید. تحلیل منجر به استخراج ۹۴ واحد معنایی، ۲۴ برچسب تم و ۱۲ خوشه تم شد. جلوه های کارآمدی مدیران در پنج خوشه اصلی ظاهر گردید: چشم انداز و برنامه ریزی دیجیتال یادگیری محور، توانمندسازی حرفه ای معلمان برای یاددهی–یادگیری دیجیتال، طراحی نظام پشتیبانی و زیرساخت مقیاس پذیر، حکمرانی داده، حریم خصوصی و شهروندی دیجیتال، و فرهنگ سازی و مدیریت تغییر. ناکارآمدی ها نیز در پنج خوشه بروز کرد: نگاه ابزاری و پروژه ای به هوشمندسازی، بار اداری–سامانه ای و فرسودگی معلم، تشدید شکاف دیجیتال و بی عدالتی دسترسی، کنترل گری و نظارت نمایشی به جای رهبری یادگیری، و گسست ارتباط مدرسه–خانواده در فضای دیجیتال. یافته ها بر ضرورت بازطراحی نقش مدیر به عنوان رهبر تحول دیجیتال، تقویت آموزش ضمن خدمت مدیران در حوزه سواد دیجیتال و رهبری فناوری، توجه ویژه به عدالت دیجیتال در مناطق مرزی مانند مهاباد (با چالش های دسترسی اینترنت و تنوع فرهنگی)، و سیاست گذاری برای کاهش فشار سامانه شاد و حفاظت از حریم خصوصی تاکید دارد.

کلیدواژه ها:

رهبری دیجیتال ، هوشمندسازی مدارس ، کارآمدی و ناکارآمدی مدیر ، معلمان ابتدایی ، شبکه شاد ، عدالت دیجیتال