یادگیری معنادار در سایه روش های خلاقانه تدریس

پژوهش حاضر با هدف بررسی عمیق و همه جانبه رابطه میان روش های خلاقانه تدریس و تحقق یادگیری معنادار در فراگیران انجام شده است. روش تحقیق در این مطالعه از نوع مروری-کتابخانه ای نظام مند با رویکرد تحلیل مضمون و تحلیل مقایسه ای است. جامعه پژوهشی شامل کلیه مقالات، کتاب ها و اسناد علمی معتبر منتشرشده در پایگاه های اطلاعاتی داخلی و خارجی نظیر Scopus، Web of Science، ERIC، PMC، SID، Ensani و Magiran بین سال های ۲۰۰۰ تا ۲۰۲۶ میلادی بود که از میان آن ها، تعداد ۳۸ سند علمی واجد شرایط بر اساس معیارهای ورود و خروج، انتخاب و مورد تحلیل عمیق قرار گرفتند. یافته های حاصل از تحلیل مضمون نشان داد که روش های خلاقانه تدریس (شامل یادگیری مسئله محور، یادگیری پرسش محور، کلاس معکوس و یادگیری مشارکتی) از طریق سه محور کلیدی شامل «پداگوژی عاملیت محور»، «تسهیل گری روان شناختی (ارتقای خودکارآمدی، انگیزش درون زاد و کاهش اضطراب تحصیلی)» و «غنی سازی محیط یادگیری فیزیکی و دیجیتال»، یادگیری معنادار را محقق می سازند. نتایج تحلیل مقایسه ای حاکی از همگرایی بالای مطالعات داخلی و خارجی در زمینه تاثیر مثبت روش های فعال بر عمق یادگیری است؛ با این حال، در مطالعات داخلی چالش های ساختاری و زمینه ای (مانند تمرکز بر رویکردهای حافظه محور به دلیل ساختار کنکور و کمبود زیرساخت های فیزیکی) به عنوان موانع جدی شناسایی شدند. تبیین یافته ها در چارچوب نظریه شمول اوزوبل و سازنده گرایی انسان گرایانه نوواک نشان می دهد که تدریس خلاق با فعال سازی پیش سازمان دهنده ها و بازسازی ساختار شناختی، از بدساختاری دانش جلوگیری می کند. در نهایت، پیشنهادهای کاربردی برای معلمان، مشاوران، مدیران و سیاست گذاران جهت بسترسازی پداگوژی خلاق ارائه گردید.