منابع طبیعی، خواص دارویی و کاربردهای صنعتی کاروتنوئیدها با تاکید بر نقش آنتی اکسیدانی و ضدسرطانی

کاروتنوئیدها گروهی از بیش از ۷۰۰ رنگدانه طبیعی با ساختار ترپنوئیدی هستند که توسط باکتری ها، جلبک ها، قارچ ها و گیاهان سنتز می شوند اما حیوانات قادر به تولید آنها نبوده و باید از طریق رژیم غذایی دریافت نمایند. این ترکیبات بر اساس ساختار به دو دسته اصلی کاروتن ها (مانند لیکوپن، آلفا کاروتن و بتا کاروتن) که فاقد اکسیژن هستند و گزانتوفیل ها (مانند لوتئین، زآگزانتین، آستاگزانتین و فوکوزانتین) که دارای گروه های حاوی اکسیژن می باشند، تقسیم می شوند. کاروتنوئیدها دارای اثرات مفید متعددی بر سلامت انسان از جمله فعالیت پیش ساز ویتامین A، خواص آنتی اکسیدانی از طریق کوئنچینگ اکسیژن منفرد و رادیکال های آزاد، اثرات ضدسرطانی از طریق القای آپوپتوز و تنظیم بیان ژن connexin۴۳، اثرات ضدچاقی از طریق افزایش بیان پروتئین UCP۱ در بافت چربی سفید، و اثرات آنابولیک بر استخوان از طریق افزایش کلسیم و فعالیت آلکالین فسفاتاز می باشند. در صنایع غذایی و دارویی، کاروتنوئیدها به عنوان رنگ دهنده طبیعی، مکمل غذایی، افزودنی خوراک دام و آبزیان و نوتراسوتیکال کاربرد گسترده ای دارند. در حال حاضر، بیشتر کاروتنوئیدهای تجاری مانند بتا کاروتن، آستاگزانتین و کانتاگزانتین از طریق سنتز شیمیایی تولید می شوند، اگرچه تولید میکروبی به عنوان یک جایگزین پایدارتر در حال توسعه است. با وجود چالش هایی مانند فراهمی زیستی پایین و حساسیت به اکسیداسیون، چشم انداز استفاده از کاروتنوئیدها در صنایع غذایی، دارویی و آرایشی بسیار روشن است و تحقیقات بیشتری را برای بهینه سازی تولید و افزایش پایداری این ترکیبات ارزشمند طلب می کند.

کلیدواژه ها:

کاروتنوئید ، آنتی اکسیدان ، ضدسرطان ، نوتراسوتیکال ، رنگ دهنده طبیعی ، بتا کاروتن ، لیکوپن