بررسی چالش های تخصیص، نظارت و گزارشگری اعتبارات عمرانی و جاری استانی در دهیاری ها و شهرداری های کوچک

اعتبارات استانی (عمرانی و جاری) نقش حیاتی در توسعه مناطق روستایی و شهری کوچک ایفا می کند، اما فرآیند تخصیص، نظارت و گزارشگری این اعتبارات در دهیاری ها و شهرداری های کوچک با چالش های متعددی مواجه است. پژوهش حاضر با هدف بررسی این چالش ها در دهیاری ها و شهرداری های کوچک انجام شده است. این تحقیق از نظر هدف کاربردی و از نظر ماهیت، توصیفی-تحلیلی با رویکرد ترکیبی (آمیخته) است. منطقه مورد مطالعه شامل دهیاری ها و شهرداری های کوچک (زیر ۱۰ هزار نفر جمعیت) در استان گیلان می باشد. نمونه گیری به روش طبقه ای تصادفی انجام و ۱۲۰ دهیاری و ۳۵ شهرداری کوچک انتخاب شدند. مشارکت کنندگان شامل دهیاران، شهرداران، حسابداران، اعضای شورا و کارشناسان فرمانداری بودند. داده ها با پرسشنامه محقق ساخته (با روایی و پایایی تاییدشده) و مصاحبه های نیمه ساختاریافته گردآوری و با استفاده از آمار توصیفی، آزمون های استنباطی (t-test، ANOVA، فریدمن) و تحلیل محتوای کیفی در نرم افزارهای SPSS و MAXQDA تحلیل شدند. یافته ها نشان داد مهم ترین چالش های تخصیص اعتبارات شامل: عدم تناسب اعتبارات با نیازهای واقعی (میانگین ۲/۴ )، تاخیر در ابلاغ و تخصیص (۱/۴ )، ناکارآمدی در توزیع منابع (۹/۳ ) و تاثیر عوامل سیاسی و قومی (۸/۳ ) بود. در حوزه نظارت، چالش های اصلی عبارت بودند از: ضعف ساختارهای نظارتی در سطح محلی (۳/۴ )، تعدد دستگاه های نظارتی و هماهنگی ضعیف (۰/۴ )، کمبود نیروی متخصص نظارت (۹/۳ ) و عدم دسترسی به اطلاعات شفاف (۸/۳ ). در حوزه گزارشگری نیز مهم ترین چالش ها شامل: نبود سیستم های یکپارچه مالی (۴/۴)، ضعف در رعایت استانداردهای حسابداری (۲/۴)، عدم شفافیت در گزارش های عملکرد (۰/۴) و تاخیر در ارائه گزارش ها (۹/۳) بود. تحلیل های استنباطی نشان داد تفاوت معنی داری بین دهیاری ها و شهرداری ها از نظر شدت چالش ها وجود دارد (۰۵/۰>P) و چالش ها در دهیاری ها به طور معنی داری شدیدتر است. همچنین بین اندازه جمعیت و شدت چالش ها همبستگی منفی معنی دار (۰۰۱/۰ >P، ۴۶/۰-=r) مشاهده شد. تحلیل کیفی منجر به شناسایی ۱۸ چالش فرعی در سه حوزه اصلی شد و تجارب مشارکت کنندگان نشان دهنده عمق مشکلات ساختاری، نهادی و انسانی در این زمینه بود. نتایج پژوهش بر ضرورت اصلاح نظام تخصیص اعتبارات بر اساس نیازهای واقعی، استقرار سیستم های یکپارچه نظارت و گزارشگری مالی، آموزش نیروی انسانی، کاهش نقش عوامل سیاسی، و تقویت هماهنگی بین دستگاه های نظارتی تاکید دارد.

کلیدواژه ها:

اعتبارات استانی ، اعتبارات عمرانی ، اعتبارات جاری ، تخصیص ، نظارت ، گزارشگری ، دهیاری ، شهرداری کوچک