آسیب شناسی موانع اجرایی در طراحی و بهره برداری از معابر شهری

طراحی و نگهداری معابر شهری به عنوان شریان های حیاتی شهرها، همواره با چالش های متعددی از جمله موانع اجرایی در مرحله طراحی، عیوب فنی در لایه های آسفالت و تخریب زودهنگام بتن کف معابر مواجه است. این پژوهش با هدف شناسایی و تحلیل سلسله مراتبی این موانع و ارائه راهکارهای عملیاتی برای کاهش آنها انجام شده است. روش تحقیق ترکیبی (کمی-کیفی) بوده و داده ها از طریق پیمایش میدانی ۸۰ قطعه معبر شهری در مناطق ۲، ۵ و ۱۰ تهران، مصاحبه با ۱۵ کارشناس اجرایی و مرور اسناد پروژه های عمرانی گردآوری شده است. نتایج نشان می دهد که موانع اجرایی در طراحی معابر عمدتا ناشی از فاصله معنادار بین نقشه های مهندسی و شرایط واقعی زمین (مانند تراکم تاسیسات زیرزمینی و تداخل حفاری های پراکنده) بوده و کمبود مطالعات ژئوتکنیک تفصیلی در مرحله طراحی بیشترین سهم (ضریب اهمیت ۰/۳۴) را در تخریب های زودهنگام دارد. در بخش عیوب آسفالت، ترک های دسته ای و شیارافتادگی به ترتیب با ۳۸ و ۲۷ درصد وقوع، شایع ترین نقص ها هستند که عمدتا به دلیل غلظت نادرست قیر (بیش از ۵/۵ درصد) و تراکم ناکافی در لایه اساس رخ می دهند. همچنین دلایل تخریب بتن کف معابر عمدتا شامل جدا شدگی درزهای عرضی (۴۵ درصد موارد)، خوردگی آرماتورها در نواحی مرطوب و ترک های ناشی از جمع شدگی ناشی از خشک شدن است. راهکارهای اصلی ارائه شده عبارتند از: اجباری شدن مدلسازی اطلاعات ساختمان (BIM) برای معابر با ترافیک سنگین، استفاده از مخلوط های آسفالت نیمه گرم برای کاهش عیوب تراکمی، و به کارگیری الیاف پلی پروپیلن در بتن کف معابر برای کنترل ترک های ناشی از جمع شدگی. یافته های این پژوهش می تواند مبنای بازنگری در آیین نامه طرح و اجرای روسازی راه های شهری ایران قرار گیرد.

کلیدواژه ها:

موانع اجرایی طراحی معابر ، عیوب آسفالت ، تخریب بتن کف معابر ، روسازی شهری.