چالش های پیش بینی نشده در آموزش مجازی و پیامدهای آن بر فرآیند یاددهی–یادگیری: رویکردی انتقادی با تاکید بر راهکارهای پیشگیرانه

با گسترش آموزش مجازی به ویژه در دوران پاندمی کووید-۱۹، نظام های آموزشی با چالش های متعددی مواجه شدند که بخشی از آن ها در دسته بندی های مرسوم مانند چالش های زیرساختی، فناورانه، یا روان شناختی می گنجند. بااین حال، بخشی دیگر از موانع، ماهیتی پیش بینی نشده، ناگهانی و برنامه ریزی نشده داشتند که به دلایلی مانند عدم آمادگی سیستمی، نبود اسناد راهبردی و فقدان آموزش پیشینی، تاثیرات عمیق تری بر فرآیند یاددهی–یادگیری برجای گذاشتند. این مقاله با رویکردی انتقادی، به واکاوی این دسته از چالش ها پرداخته است. چالش هایی همچون قطع ناگهانی برق، اتمام شارژ وسایل هوشمند، برنامه ریزی خارج از ساعات آموزشی، اطلاع رسانی نادرست درباره وضعیت کلاس ها، اتمام پیش بینی نشده ترافیک اینترنت، ورود هکرها یا افراد غیردعوت شده به کلاس های مجازی، و نبود پشتیبانی فنی از جمله موانعی هستند که در جریان اجرا و بدون آمادگی قبلی بروز یافتند و منجر به اختلال های جدی در کیفیت، تداوم و اثربخشی آموزش شدند. این چالش ها اغلب در اسناد سیاست گذاری آموزش مجازی پیش بینی نشده بودند و در نتیجه با واکنش های مقطعی و ناکافی پاسخ داده شدند. در این مقاله، ضمن تحلیل پیامدهای تربیتی، روان شناختی و ساختاری این چالش ها، راهکارهایی مبتنی بر مطالعات داخلی و بین المللی برای پیشگیری، مدیریت و جبران آن ها ارائه شده است. یافته ها نشان می دهد که تقویت آمادگی سیستمی، طراحی سناریوهای بحران، و ارتقای سواد دیجیتال کلیه کنشگران آموزشی، از الزامات اساسی در مواجهه موثر با این دسته از تهدیدهاست.

کلیدواژه ها:

آموزش مجازی ، چالش های پیش بینی نشده ، فرآیند یاددهی–یادگیری ، راهکارهای پیشگیرانه