عدالت جنسیتی و رویکردهای فمنیستی در برنامه ی درسی

عدالت جنسیتی به عنوان یکی از ارکان بنیادین توسعه پایدار و عدالت اجتماعی، نقشی محوری در نظام های آموزشی ایفا می کند. با این حال، برنامه های درسی اغلب به جای کاهش نابرابری ها، به بازتولید کلیشه های جنسیتی و تثبیت روابط نابرابر قدرت دامن می زنند. این مقاله با هدف بررسی جایگاه عدالت جنسیتی و رویکردهای فمنیستی در طراحی برنامه درسی نگاشته شده است. پژوهش حاضر از نوع کیفی بوده و با بهره گیری از روش تحلیل محتوای انتقادی، به واکاوی ابعاد پنهان و آشکار برنامه درسی می پردازد. یافته های پژوهش نشان می دهد که نظام آموزشی ایران، علی رغم برخی پیشرفت ها، همچنان تحت سلطه گفتمان های مردسالارانه قرار دارد و برنامه درسی رسمی و پنهان، مملو از کلیشه های جنسیتی است. بازنمایی نامتوازن نقش های جنسیتی در کتب درسی، تخصیص ناعادلانه منابع آموزشی، جداسازی جنسیتی غیررسمی در کلاس ها و نادیده گرفته شدن صداها و تجارب زیسته زنان از جمله مصادیق بارز این بی عدالتی است. رویکردهای فمنیستی با نقد این وضعیت، بر ضرورت دگرگونی در مبانی معرفت شناختی برنامه درسی، توجه به تجربه زیسته زنان، به چالش کشیدن ساختارهای قدرت مسلط و حرکت به سوی برنامه درسی مراقبتی و مبتنی بر عدالت تاکید دارند. در نتیجه، بازنگری اساسی در سیاست های آموزشی، توانمندسازی معلمان در زمینه برابری جنسیتی و گنجاندن رویکردهای انتقادی و فمنیستی در فرایند طراحی برنامه درسی به عنوان گام هایی ضروری در جهت تحقق عدالت جنسیتی محسوب می شوند.

کلیدواژه ها:

عدالت جنسیتی ، رویکرد فمنیستی ، برنامه درسی پنهان ، کلیشه های جنسیتی ، بازنمایی جنسیتی