مدرسه شاد و فعال سازی گفتار: از سکوت تا گفت و گو در کلاس

پژوهش حاضر با هدف واکاوی نقش مدرسه شاد در فعال سازی گفتار دانش آموزان و تبیین نسبت آن با انضباط یادگیری انجام شد. مسئله اصلی پژوهش، فهم این پرسش بود که چرا با وجود تاکید اسناد بالادستی بر مشارکت فعال یادگیرنده، سکوت همچنان الگوی غالب در بسیاری از کلاس های درس است و چگونه می توان این سکوت را به مشارکت کلامی معنادار تبدیل کرد. این مطالعه با رویکرد کیفی توصیفی و در بستر طبیعی کلاس درس انجام شد. داده ها از طریق مشاهده مستقیم، یادداشت های میدانی و تاملات تحلیلی پژوهشگر گردآوری و با رویکرد تفسیری–توصیفی تحلیل شدند. تمرکز تحلیل بر کنش های گفتاری، واکنش های معلم، فضای عاطفی کلاس و الگوهای سکوت و مشارکت بود. یافته های پژوهش نشان داد که مشارکت گفتاری دانش آموزان به طور مستقیم تحت تاثیر کیفیت جو عاطفی و ارتباطی کلاس قرار دارد. «مشروعیت بخشی معلم به گفتار دانش آموز» به عنوان مهم ترین عامل کاهش سکوت تدافعی شناسایی شد. همچنین مشخص گردید که شادی مدرسه ای بیش از آنکه به فعالیت های سرگرم کننده وابسته باشد، ریشه در امنیت روانی، احساس تعلق و اعتماد متقابل دارد. در کلاس های گفت وگومحور، انضباط یادگیری ماهیتی درونی یافته و رفتارهای چالش برانگیز کاهش می یابد. بر اساس یافته ها، فعال سازی گفتار دانش آموزان مستلزم گذار از منطق «کنترل کلاس» به «هدایت گفت وگو» است. مدرسه شاد، در این چارچوب، به عنوان یک زیست بوم عاطفی–شناختی تعریف می شود که در آن گفت وگو به میانجی اصلی یادگیری و تربیت تبدیل می گردد. پژوهش حاضر پیشنهاد می کند که «سواد گفت وگو» به عنوان یکی از شایستگی های کلیدی قرن بیست و یکم، در کانون سیاست گذاری آموزشی و برنامه های توانمندسازی معلمان قرار گیرد.

کلیدواژه ها:

مدرسه شاد ، فعال سازی گفتار ، سواد گفت وگو ، انضباط یادگیری ، امنیت روانی ، تعامل آموزشی ، سکوت کلاسی