الگوی ارزیابی مالی و اقتصادی پروژه های مشارکت عمومی–خصوصی (PPP) در شهرداری ها

این پژوهش با هدف ارائه الگوی نظری ارزیابی مالی و اقتصادی پروژه های مشارکت عمومی–خصوصی (PPP) در شهرداری ها انجام شده است. مسئله اصلی تحقیق، فقدان چارچوبی یکپارچه و متناسب با ویژگی های نهادی و مالی شهرداری ها برای ارزیابی و انتخاب پروژه های PPP است؛ به گونه ای که همزمان منافع مالی شهرداری، منافع اقتصادی–اجتماعی شهروندان و ریسک های ناشی از مشارکت با بخش خصوصی را در نظر گیرد. بر این اساس، فرض بر آن است که ترکیب هم زمان ابعاد مالی، اقتصادی، نهادی و ریسک در قالب یک مدل منسجم می تواند مبنای تصمیم گیری کاراتر در مورد پروژه های مشارکتی شهری فراهم آورد. این مطالعه از نوع نظری–توسعه ای است و با اتکا به روش تحلیل مفهومی و استنتاج منطقی، ضمن مرور منسجم ادبیات مرتبط با مالیه عمومی، اقتصاد شهری، نظریه قراردادها و مدل های رایج ارزیابی PPP، اقدام به استخراج مولفه ها و شاخص های کلیدی و تلفیق آن ها در قالب یک چارچوب نظری یکپارچه می کند. الگوی پیشنهادی شامل چهار بعد اصلی است: بعد مالی (تحلیل جریان های نقدی، نسبت های مالی و پایداری تامین مالی)، بعد اقتصادی (هزینه–فایده اجتماعی و آثار رفاهی بلندمدت)، بعد نهادی (ظرفیت حکمرانی، شفافیت و پاسخگویی) و بعد ریسک (شناسایی، طبقه بندی و تخصیص بهینه ریسک بین بخش عمومی و خصوصی). یافته های نظری نشان می دهد که به کارگیری این چارچوب می تواند از یک سو اتکای صرف به شاخص های مالی کوتاه مدت را کاهش دهد و از سوی دیگر، امکان ارزیابی چندبعدی و مقایسه پذیر پروژه های PPP را برای شهرداری ها فراهم سازد. همچنین، الگو با تاکید بر پیوند میان ابعاد مالی و نهادی، ظرفیت شهرداری ها برای مذاکره اثربخش با بخش خصوصی و کاهش عدم تقارن اطلاعاتی را ارتقا می دهد. به طور کلی، نتایج حاکی از آن است که چارچوب پیشنهادی می تواند مبنایی برای طراحی ابزارهای عملیاتی ارزیابی، رتبه بندی و انتخاب پروژه های PPP در مدیریت شهری و نیز نقطه شروعی برای آزمون های تجربی و توسعه مدل های کمی پیشرفته در پژوهش های آینده باشد.

کلیدواژه ها:

مشارکت عمومی–خصوصی ، شهرداری ، ارزیابی مالی و اقتصادی ، ریسک پروژه ، مالیه شهری