مدیریت پایدار روان آب های شهری با رویکرد شهر اسفنجی و بهره گیری از الگوی قنات های ایرانی؛ راهبردی برای ارتقای تاب آوری زیرساخت های شهری در برابر تغییرات اقلیمی(نمونه موردی:شهر سمنان)

خشکسالی های دهه های اخیر و کاهش میانگین بارندگی سالیانه از یک سو، و ضعف مدیریت روان آب های سطحی در بارندگی های فصلی از سوی دیگر، شهرهای واقع در اقلیم های خشک و نیمه خشک ایران را با چالش های فزاینده ای روبه رو کرده است. در شهر سمنان، توسعه بی رویه کالبدی به ویژه در پهنه های شمالی، افزایش سطوح نفوذناپذیر ناشی از آسفالت سازی گسترده و کاهش ظرفیت طبیعی نفوذ آب به خاک، موجب تشدید تولید روان آب های سطحی شده است؛ ضمن آنکه ساختار توپوگرافی شهر در تقویت این مسئله نقشی موثر دارد. این پژوهش با هدف ارائه رویکردی پایدار برای مدیریت روان آب های شهری، مفهوم «شهر اسفنجی» را با الگوگیری از سامانه های سنتی قنات های ایرانی تلفیق کرده و طراحی مفهومی تونل زیرزمینی جمع آوری و انتقال روان آب با جریان ثقلی، مبتنی بر تحلیل توپوگرافی و پروفیل طولی مسیر را بررسی می کند. نتایج نشان می دهد که بازخوانی اصول عملکردی قنات و انطباق آن با نیازهای شهر معاصر می تواند ضمن کاهش خطر سیلاب های شهری، امکان ذخیره و بهره برداری مجدد از آب را فراهم کرده و تاب آوری شهر در برابر تغییرات اقلیمی و فرونشست زمین را افزایش دهد.

کلیدواژه ها:

مدیریت روان آب شهری ، شهر اسفنجی ، قنات های ایرانی ، تاب آوری شهری ، تغییرات اقلیمی ، فرونشست زمین