مقایسه روش های تدریس STEM و STEAM در افزایش خلاقیت و حل مسئله در دانش آموزان

پژوهش حاضر با هدف مقایسه تاثیر دو روش تدریس مبتنی بر STEM و STEAM بر افزایش خلاقیت و توانایی حل مسئله در دانش آموزان دوره متوسطه در مدارس ایران انجام شد. این مطالعه از نوع پژوهش میدانی – شبه آزمایشی بوده و نمونه آن شامل ۲۴۰ دانش آموز (۱۲۰ دختر و ۱۲۰ پسر) از ۶ مدرسه (سه مدرسه برای هر روش) در سه استان ایران (تهران، اصفهان و مشهد) بود که با روش نمونه گیری طبقه ای تصادفی انتخاب شدند. برای اندازه گیری متغیرها از آزمون Torrance برای سنجش خلاقیت و آزمون حل مسئله استاندارد (PISA محور) استفاده شد. پیش آزمون و پس آزمون برای هر دو گروه (STEM و STEAM) اجرا گردید. تحلیل داده ها با استفاده از آزمون های t زوجی، t مستقل و تحلیل کوواریانس (ANCOVA) در سطح معنی داری α = ۰. ۰۵ انجام شد. نتایج نشان داد که هر دو روش در بهبود خلاقیت و حل مسئله نسبت به روش سنتی تدریس، اثر مثبت و معناداری دارند (p < ۰. ۰۱). میانگین رشد نمره خلاقیت در گروه STEAM ۳۲٪ افزایش و در گروه STEM ۲۴٪ افزایش را نشان داد. همچنین، توانایی حل مسئله در گروه STEAM به طور میانگین ۲۸% افزایش و در گروه STEM ۱۹٪ افزایش یافت. تحلیل مقایسه ای نشان داد که تفاوت بهبود خلاقیت و حل مسئله بین دو گروه STEAM و STEM نیز معنادار بود (p < ۰. ۰۵)، به گونه ای که روش STEAM تاثیر بیشتری در ارتقای خلاقیت و حل مسئله نسبت به روش STEM داشت. این نتایج حاکی از آن است که ادغام هنر و مهارت های خلاقانه در رویکرد STEAM می تواند باعث تقویت جنبه های شناختی – به ویژه خلاقیت و مهارت حل مسئله – در فرایند یاددهی یادگیری شود. بر اساس یافته ها پیشنهاد می شود سیاست گذاران آموزشی و مدیران مدارس ایران با توجه به اهداف توسعه مهارت های ۲۱ام، اجرای برنامه های آموزش STEAM را در برنامه های درسی مدارس گسترش دهند.

کلیدواژه ها:

روش های تدریس ، STEM ، STEAM ، خلاقیت ، حل مسئله ، مدارس ایران ، یادگیری فعال.