ذهنیت رشد و پیامدهای تحصیلی آن در نوجوانان ایرانی: پیوند با انگیزش، تاب آوری و خودتنظیمی در فرایند یادگیری

تحولات نظام های آموزشی در دهه های اخیر نشان داده اند که موفقیت تحصیلی صرفا تابع توانایی های شناختی ثابت یا سرمایه های اجتماعی اولیه نیست، بلکه تا حد زیادی متاثر از باورهای دانش آموزان درباره ماهیت هوش، قابلیت رشد توانایی ها و امکان تغییر فردی است. نظریه ذهنیت رشد که نخستین بار توسط کارول دوئک در قالب نظریه های ضمنی هوش مطرح شد، چارچوبی فراهم می کند که نشان می دهد چگونه باور افراد نسبت به تغییرپذیری توانایی ها می تواند بر انگیزش، تلاش، تاب آوری، خودتنظیمی و در نهایت پیشرفت تحصیلی اثر بگذارد. در بستر آموزشی ایران، که ساختار آن تا حد زیادی آزمون محور و رقابتی است، بررسی نقش ذهنیت رشد در میان نوجوانان اهمیت مضاعف می یابد؛ زیرا این دوره سنی هم زمان با شکل گیری هویت، تثبیت خودپنداره تحصیلی و تجربه نخستین شکست های جدی آموزشی است. مقاله حاضر با اتکا بر چارچوب مفهومی ارائه شده در کتاب «ذهنیت رشد و پیامدهای تحصیلی آن در نوجوانان ایرانی، پیوند با انگیزش، تاب آوری و پیشرفت» به تبیین مبانی نظری ذهنیت رشد، تمایز آن با ذهنیت ثابت، ارتباط آن با انگیزش تحصیلی، تاب آوری، پشتکار و خودتنظیمی پرداخته و تلاش می کند الگویی یکپارچه از سازوکارهای اثرگذاری این سازه بر پیشرفت تحصیلی نوجوانان ایرانی ارائه دهد.