نقشه برداری دانش تحول دیجیتال در پایداری گردشگری بلوغ مفهومی و گذارهای معنایی با رویکرد علم سنجی

هدف این پژوهش تحلیل روند تحول دیجیتال در صنعت گردشگری پایدار و شناسایی مسیر تکاملی موضوعات مورد توجه پژوهشگران در سال های اخیر است. این مطالعه با رویکردی علم سنجی و با استفاده از داده های ۳۲۶ مقاله استخراج شده از پایگاه اسکوپوس در بازه زمانی ۲۰۱۸ تا ۲۰۲۵ انجام شد. برای تحلیل شبکه های هم رخدادی واژگان کلیدی و همکاری های علمی از نرم افزار VOSviewer و زبان برنامه نویسی R استفاده گردید. نتایج نشان داد که این حوزه با نرخ رشد سالانه ۶۰ درصد از یک موضوع نوپا به یک جریان اصلی پژوهشی تبدیل شده است؛ به طوری که چین با ۱۴۳ مقاله بیشترین سهم تولید علم را داشته و مجله Sustainability (پایداری)، به عنوان پرتکرارترین منبع انتشار یافته ها شناخته شد. تحلیل خوشه ای شناسایی ده حوزه مفهومی از جمله توسعه پایدار، هوش مصنوعی، نوآوری، واقعیت مجازی و گردشگری روستایی را ممکن ساخت که توسعه پایدار در مرکزیت شبکه معنایی قرار داشت. بررسی تکامل زمانی موضوعات نیز حکایت از گذار تدریجی تمرکز پژوهشی از مدیریت بحران گردشگری پس از کووید-۱۹ در سال ۲۰۲۳ به کاربست عملیاتی فناوری های نوین در حوزه گردشگری پایدار در ۲۰۲۴ و سرانجام به رابطه انسان-محیط زیست و ظهور مفهوم گردشگری سبز در سال ۲۰۲۵ دارد. یافته ها حاکی از آن است که تحول دیجیتال در گردشگری پایدار از شعارهای فناورانه صرف به سمت رویکردی انسان محور و زیست محیطی و اصطلاحا پایدار حرکت کرده که در آن فناوری هایی چون هوش مصنوعی ابزاری برای توانمندسازی جوامع محلی و تحقق اهداف گردشگری سبز تلقی می شوند. این نتایج به سیاست گذاران و مدیران صنعت گردشگری کمک می کند تا سرمایه گذاری های دیجیتال را با اولویت های پایداری و توسعه منطقه ای هم راستا سازند.

کلیدواژه ها:

تحول دیجیتال ، گردشگری دیجیتال ، گردشگری سبز ، علم سنجی ، توسعه پایدار گردشگری