دیپلماسی مرزی و امنیت پایدار در ایران؛ با تاکید بر امنیت منطقه جنوب شرقی

هدف پژوهش بررسی نقش سازوکارهای دیپلماتیک در مدیریت مرزها و تامین امنیت پایدار در منطقه ای که به دلیل موقعیت ژئوپلیتیکی، تنوع قومی و هم جواری با کشورهای ناامن با چالش های گسترده روبه روست، انجام شده است. سوال اصلی پژوهش این است که دیپلماسی مرزی چگونه می تواند به ارتقای امنیت پایدار در جنوب شرق ایران کمک کند؟ برای پاسخ به این پرسش، مطالعه با روش توصیفی - تحلیلی و بررسی اسناد، داده های امنیتی و تجارب عملی دستگاه دیپلماسی و نهادهای مرزی صورت گرفته است. یافته های پژوهش نشان می دهد که دیپلماسی مرزی موثر، از طریق توسعه همکاری های دو و چندجانبه با پاکستان و افغانستان، تقویت سازوکارهای نظارتی مشترک، تبادل اطلاعات امنیتی، کنترل جریان های فرامرزی مواد مخدر و گروه های تروریستی و نیز ارتقای همکاری های اقتصادی - مرزی می تواند به شکل معناداری امنیت را در منطقه بهبود بخشد. همچنین، ایجاد بازارچه های مرزی، تقویت تعاملات فرهنگی و افزایش حضور دولت در مناطق مرزی، سطح اعتماد متقابل و مشارکت جوامع محلی در امنیت را افزایش داده و از عوامل مهم تحقق امنیت پایدار محسوب می شود. نتیجه گیری پژوهش حاکی از آن است که دیپلماسی مرزی یک ابزار کارآمد و ضروری برای مدیریت چالش های امنیتی جنوب شرق ایران است و بهره گیری راهبردی از آن می تواند علاوه بر کاهش تهدیدات، زمینه ساز توسعه اقتصادی و اجتماعی مناطق مرزی شود. ازاین رو، پیشنهاد می شود سیاست گذاران با تقویت ظرفیت های دیپلماتیک، تدوین برنامه های مشترک با همسایگان و افزایش سرمایه گذاری در مناطق مرزی، مسیر دستیابی به امنیت پایدار را هموار سازند.

کلیدواژه ها:

دیپلماسی مرزی ، امنیت پایدار ، ایران ، جنوب شرقی