طراحی شهری دفاع پذیر با رویکرد پدافند غیرعامل در عصر فناوری های نوظهور

در عصر فناوری های نوظهور، پیچیدگی فزاینده تهدیدات امنیتی شهری، از تهدیدات فیزیکی تا سایبری، ضرورت بازنگری در رویکردهای طراحی شهری را برجسته ساخته است. باوجود گسترش مطالعات در زمینه پدافند غیرعامل و فناوری های هوشمند شهری، هنوز چارچوبی تلفیقی که بتواند اصول طراحی دفاع پذیر را با ظرفیت های فناورانه هم پیوند کند، در ادبیات علمی غایب است. این پژوهش باهدف ارائه الگویی مفهومی برای طراحی شهری دفاع پذیر مبتنی بر فناوری های نوظهور انجام شده است. روش تحقیق از نوع توصیفی - تحلیلی و تطبیقی بوده و با مرور نظام مند منابع علمی، مستندات سیاستی، و نمونه های جهانی شهرهای هوشمند دفاع محور (مانند سئول و سنگاپور) انجام گرفته است. تحلیل ها نشان می دهد که دفاع پذیری شهری در عصر دیجیتال مستلزم نگرشی چندلایه در چهار بعد کالبدی - فضایی، مدیریتی - عملکردی، فناورانه، و اجتماعی - فرهنگی است. ادغام فناوری هایی چون هوش مصنوعی، اینترنت اشیاء، GIS و کلان داده ها، امکان پایش بلادرنگ تهدیدات، پیش بینی بحران ها و واکنش سریع شهری را فراهم می کند. مدل پیشنهادی پژوهش، هم افزایی این چهارلایه را به عنوان بنیانی برای ارتقاء تاب آوری و امنیت پایدار شهری معرفی می کند. یافته ها تاکید دارند که توسعه شهرهای هوشمند در ایران، بدون تلفیق اصول پدافند غیرعامل با فناوری های نوین، نمی تواند به سطح مطلوبی از ایمنی و پایداری دست یابد. نوآوری این پژوهش در تدوین مدل مفهومی یکپارچه طراحی دفاع پذیر فناورانه است که می تواند مبنای سیاست گذاری شهری آینده قرار گیرد.

کلیدواژه ها:

طراحی شهری دفاع پذیر ، پدافند غیرعامل ، فناوری های نوظهور شهری ، تاب آوری و امنیت شهری ، مدل تلفیقی فناورانه