کریدور ریلی خواف - هرات: گذرگاه توسعه اقتصادی یا سنگر امنیت پایدار مرزی؟ (مطالعه موردی: شهرستان خواف)

کریدور ریلی خواف-هرات به عنوان یک پروژه راهبردی زیرساختی، نقش تعیین کننده ای در تقویت پیوند بین توسعه اقتصادی و امنیت مرزی در منطقه شرق کشور ایفا می نماید. این پژوهش با بهره گیری از روش تحقیق ترکیبی (کیفی-کمی) و با اتکا به مطالعات کتابخانه ای و تحلیل اسناد بالادستی، به بررسی آثار و پیامدهای این کریدور پرداخته است. یافته های تحقیق نشان می دهد که این پروژه در بعد اقتصادی با ایجاد ۳۵۰۰ شغل مستقیم و ۶۲۰۰ شغل غیرمستقیم، رشد ۸.۵ درصدی اقتصاد شهرستان خواف و افزایش ۴۵ درصدی صادرات غیرنفتی، موفقیت های قابل توجهی کسب کرده است. در بعد امنیتی نیز کاهش ۴۵ درصدی قاچاق کالا، کاهش ۶۰ درصدی قاچاق سوخت و افزایش ۷۰ درصدی نظارت مرزی از دستاوردهای برجسته این کریدور محسوب می شود. تحلیل همبستگی بین شاخص های توسعه و امنیت نشان می دهد که رابطه معناداری به میزان ۰.۶۸ بین این دو متغیر وجود دارد. به ازای هر ۱۰ درصد افزایش در شاخص توسعه، شاخص امنیت ۷.۲ درصد بهبودیافته است. بااین وجود، پروژه با چالش هایی از جمله توسعه نامتوازن بخش های اقتصادی، افزایش قیمت مسکن، تغییر هویت فرهنگی و آلودگی زیست محیطی مواجه بوده است. این پژوهش با ارائه چارچوب نظری "توسعه امنیت محور یکپارچه"، راهکارهای سیاستی متعددی شامل ایجاد سامانه پایش یکپارچه، تشکیل شورای عالی هماهنگی و اجرای برنامه توسعه متوازن منطقه ای را پیشنهاد می نماید. تجربه موفق این کریدور می تواند به عنوان الگویی برای سایر مناطق مرزی کشور در راستای تحقق اهداف توسعه پایدار مورد بهره برداری قرار گیرد.

کلیدواژه ها:

کریدور ریلی خواف-هرات ، امنیت مرزی خواف ، توسعه ، امنیت ، حمل ونقل