بررسی راهکارهای نوین مقابله با قاچاق مواد مخدر با بهره گیری از فناوری های GIS و سنجش ازدور

قاچاق مواد مخدر یکی از بزرگ ترین تهدیدهای امنیت ملی ایران است. این کشور به دلیل هم مرزی با افغانستان سالانه بیش از ۸۵۰ تن مواد مخدر کشف می کند و بیش از ۳۸۰۰ شهید و ۱۲۰۰۰ جانباز تقدیم کرده است. پژوهش حاضر باهدف بررسی کارایی فناوری های سنجش ازدور و سامانه اطلاعات جغرافیایی (GIS) به عنوان راهکاری نوین، کم هزینه و کم تلفات برای مقابله با کشت غیرقانونی و قاچاق مواد مخدر و ارائه نقشه راه بومی سازی آن در ایران انجام شد. مرور نظام مند بر اساس دستورالعمل PRISMA ۲۰۲۰ انجام شد. پس از جستجو در ۸ پایگاه بین المللی و داخلی و غربالگری ۷۴۲ رکورد، ۴۸ منبع اصلی (۳۴ مقاله انگلیسی، ۸ فارسی و ۶ گزارش رسمی) به علاوه گزارش های سالانه UNODC و مصاحبه با مدیران پروژه های SIMCI کلمبیا، SEDENA مکزیک و UNODC افغانستان تحلیل شدند. دقت تشخیص خودکار کشتزارها با ترکیب تصاویر زیر ۵۰ سانتی متر، Sentinel-۱ SAR و الگوریتم های یادگیری عمیق به طور میانگین ۹۴/۶٪ و در بهترین حالت ۹۶/۸٪ رسید. مدل های GIS مسیرهای قاچاق را با دقت ۸۹/۷٪ پیش بینی کردند. هزینه پایش هر هکتار از متوسط ۱۹۵ دلار به ۱۵/۳ دلار (کاهش ۹۲٪) و زمان واکنش از چند روز به کمتر از ۶ ساعت (کاهش ۷۶٪) رسید. صرفه جویی سالانه در ۱۰ کشور بیش از ۵۲۰ میلیون دلار بود. فناوری های سنجش از دور و GIS اثبات شده، مقرون به صرفه و آماده بومی سازی هستند. راه اندازی مرکز ملی پایش ماهواره ای با هزینه اولیه ۳۷-۵۵ میلیون دلار در ۳۶ ماه، سالانه ۲۸۰-۴۲۰ میلیون دلار صرفه جویی و حداقل ۷۰٪ کاهش تلفات انسانی به دنبال خواهد داشت.

کلیدواژه ها:

قاچاق مواد مخدر ، سامانه اطلاعات جغرافیایی ، سنجش ازدور ، پایش مرزی ، یادگیری عمیق