بررسی زمین شناسی سنگ نگاری و منشا نهشته بوکسیت پل سفید تریاس بالایی البرز مرکزی

نهشته بوکسیت پل سفید در ۵۰ کیلومتری شمال قائم شهر از نظر ساختاری به پهنه تکتونیکی البرز مرکزی تعلق دارد. مهمترین سازندهای محدوده معدنی در محدوده سنی کربنیفر زیرین تا ژوراسیک میانی شامل مبارک، درود، رته الیکا و شمشک می باشند. بوکسیت ها در زمان نبود چین های ایجاد می شوند و معرف ناپیوستگی زمانی می باشند. با توجه به موقعیت پالئوجغرافیایی ایران در دوره پرمین در حاشیه شمال شرقی گندوانا قرار داشته و با حرکت به سمت شمال در پرموتریاس از استوا گذشته و در اواخر تریاس به حاشیه جنوبی قاره لورازیا برخورد می کند. بوکسیت زایی بعد از فاز کوهزایی سیمرین پیشین بر اثر فرسایش و هوازدگی بازالت های قاعده شمشک همزمان با نهشته شدن مولاس های سازند شمشک در منطقه به سن تریاس فوقانی ایجاد شده است. کلینوپیروکسن، الیوین و پلاژیوکلاز کانی های اصلی سنگ های آتشفشانی منطقه شامل بازالت، آندزیت، تراکی اندزیت و دلریت هستند. بافت پورفیری تا مگاپورفیری با ماتریس میکرولیتی گلومروپورفیریتی و آمیگدالوئیدی در این سنگ ها مشاهده می شود. بررسی شیمی کانی های سنگ های منطقه نشان می دهد ترکیب کلینوپیروکسن ها از نوع دیوپسید و اوژیت است. همچنین پلاژیوکلازها از نوع الیگوکلاز، لابرادوریت و بایتونیت می باشد. بر اساس نمودارهای دما و فشارسنجی و محاسبات ترموبارومتری نشان دهنده دمای ۹۰۰ تا ۱۱۰۰ درجه سانتیگراد و فشار ۶۰ تا ۸۵ کیلوبار است. در مجموع می توان نتیجه گرفت که سنگ های آتشفشانی منطقه در یک محیط درونصفحه ای در یک رژیم کششی تشکیل شده اند.

کلیدواژه ها:

بازالت ، هوازدگی ، فرسایش ، تریاس ، بالایی ، بوکسیت پل سفید ، ایران