معلم به عنوان الگوی هویت: تاثیر رفتار اخلاقی معلم بر شکل گیری ارزش های دانش آموزان

معلمان نه تنها انتقال دهندگان دانش محتوایی، بلکه الگوهای زنده رفتاری، اخلاقی و هویتی برای دانش آموزان هستند. این مقاله با هدف بررسی تاثیر رفتار اخلاقی معلم بر شکل گیری ارزش ها و هویت اخلاقی دانش آموزان به روش مرور نظام مند نگاشته شده است. ابتدا مبانی نظری شکل گیری هویت از دیدگاه اریکسون، نظریه یادگیری اجتماعی بندورا، نظریه دلبستگی بالبی و نظریه رشد اخلاقی کلبرگ و گیلگان مرور می شود. سپس ابعاد رفتار اخلاقی معلم (صداقت، عدالت، احترام، مسئولیت پذیری، همدلی و ثبات رفتاری) تبیین می گردد. در ادامه، مکانیسم های تاثیرگذاری معلم بر ارزش های دانش آموزان شامل الگودهی (Modeling)، همانندسازی (Identification)، انتقال عاطفی و گفتگوی اخلاقی تشریح می شود. شواهد تجربی نشان می دهند که معلمان اخلاق مدار به طور معناداری بر رشد وجدان اخلاقی، رفتارهای نوع دوستانه، صداقت تحصیلی و مهارت های تصمیم گیری اخلاقی دانش آموزان تاثیر مثبت دارند. در مقابل، رفتارهای غیراخلاقی معلم (تبعیض، دروغ، بی عدالتی) می تواند منجر به بی اعتمادی، سردرگمی ارزشی و حتی الگوبرداری از رفتارهای نادرست شود. نتیجه نهایی آنکه معلم به عنوان مهم ترین «الگوی هویت بخش» در دوره کودکی و نوجوانی، نقشی بی بدیل در تربیت اخلاقی نسل آینده ایفا می کند و گزینش و آموزش اخلاقی معلمان باید در اولویت نظام های آموزشی قرار گیرد.

کلیدواژه ها:

معلم به عنوان الگو ، رفتار اخلاقی ، شکل گیری هویت ، ارزش های اخلاقی ، تربیت اخلاقی ، یادگیری اجتماعی