امکان ذخیره سازی CO۲ در دگرسانی پروپیلیتیک در محدوده مجدر واقع در جنوب شرق اردبیل

تقاضای روزافزون جهانی برای انرژی به افزایش مصرف سوخت های فسیلی منجر شده و سبب انتشار بیشتر گاز CO۲ به جو زمین شده است. کربناتی شدن در سازندهای زمین شناسی یکی از ایمن ترین و امیدوارکننده ترین رویکردها برای جذب و ذخیره سازی CO۲ است. محدوده مجدر در شمال غرب ایران بر روی کمربند ماگمایی البرز-آذربایجان واقع شده است. واحدهای آتشفشانی ائوسن متشکل از آندزیت، آندزیت بازالتی، بازالت، آگلومرا و توف، ضخیم ترین واحدهای سنگی ناحیه را تشکیل می دهند. مطالعات پتروگرافی نشان داد که کانی های پلاژیوکلاز، پیروکسن و مقادیری الیوین، درشت بلورهای اصلی سنگ میزبان را تشکیل داده اند. نتایج آنالیز نشان می دهد که نمونه های سنگی محدوده مجدر حاوی مقادیر مناسبی از اکسیدهای Ca (wt% ۲۹/۱۰ - ۲۷/۱۲)، Fe (wt% ۸۳/۹ - ۶۶/۱۲) و Mg (wt% ۵۷/۵ - ۴۵/۷) هستند که می توانند با سیالات حاوی CO۲ برای تشکیل کانی های کربناتی پایدار واکنش دهند. کانی های کربناتی همراه با کلینوکلر، ایلیت، مونتموریلونیت، کوارتز و زئولیت ها مهم ترین کانی های دگرسانی را تشکیل می دهند. مطالعه مقاطع میکروسکوپی نشان می دهد که دگرسانی کانی های کلسیم و منیزیم دار نظیر پیروکسن و آنورتیت توسط سیالات غنی از CO۲ سبب رهاسازی کاتیون های مورد نیاز برای تشکیل کانی های کربناتی شده اند. مقدار ایزوتوپ های δ۱۸O در نمونه های کلسیتی از ۱۴/۱۰- تا ۵۴/۱۲- در نوسان است. محاسبات انجام شده بر اساس نتایج δ۱۸Ocalcite، محدوده دمایی ۳۵/۷۱–۳۵/۸۸ درجه سانتی گراد را برای تشکیل کلسیت نشان می دهد که منطبق بر عمق ۴/۲–۳ کیلومتری است. با توجه به تخلخل متوسط اندازه گیری شده از سنگ ها امکان ذخیره سازی ۱۵۴۰۰۰ تن CO۲ در بلوکی به ابعاد ۱۰۰۰ متر طول، ۱۰۰۰ متر عرض و ۷۰ متر ارتفاع در منطقه مورد مطالعه را می توان تخمین زد.

کلیدواژه ها:

ذخیره سازی CO۲ ، کربناتی شدن ، پروپیلیتیک ، مجدر