مطالعه تطبیقی نگاره «بهرام و آزاده» بر دو نمونه سفالین (موزه ایلخانی مراغه و موزه هنرهای اسلامی برلین)

سفالگری در دوران اسلامی، بازتاب دهنده جهان بینی و تحولات فرهنگی عصر خود بوده و بستری برای تجلی سنت های تصویری کهن محسوب می شود. از جمله مضامین روایی تداوم یافته از هنر ساسانی در این دوره، نگاره «بهرام گور و آزاده» است که با بن مایه های ادبی و رزمی، بر طیف وسیعی از سفالینه های مینایی نقش بسته است. پژوهش حاضر با رویکردی تطبیقی، به تحلیل و بازشناسی یکی از این نمونه ها در «موزه ایلخانی مراغه» پرداخته و آن را با نمونه مشابه در «موزه هنرهای اسلامی برلین» مقایسه می کند. پرسش اصلی پژوهش بر این است که با وجود اشتراک در روایت بصری (بهرام کمان گیر و آزاده چنگ نواز)، چه تفاوت ها و شباهت های سبکی در نقوش تزیینی حاشیه ای و ترکیبات ساختاری این دو اثر وجود دارد؟ یافته های پژوهش نشان می دهد که علی رغم وحدت در درون مایه و خاستگاه روایی، در اجرای تزیینات پیرامونی، انتخاب نقوش حاشیه و سبک قلم گیری میان این دو ظرف، تفاوت های معناداری وجود دارد که می تواند نشانگر تنوع در کارگاه های تولیدی (کاشان/ری) یا ذائقه هنری عصر تولید باشد. این پژوهش ضمن معرفی دقیق نمونه موزه مراغه، سهم این اثر را در تکمیل پازل مطالعات سفالگری دوران اسلامی تبیین می نماید.

کلیدواژه ها:

نقوش سفالینه ، بهرام و آزاده ، ، موزه برلین ، موزه مراغه.