مروری سیستماتیک بر اثرات پرتوهای غیر یونیزان در اتاق عمل و راهکارهای حفاظت شغلی

زمینه پرتوهای غیر یونیزان شامل پرتوهای الکترومغناطیسی با انرژی پایین تر از پرتوهای یونیزان هستند که در بسیاری از تجهیزات پزشکی در اتاق عمل به کار می روند. این پرتوها می توانند اثرات بالقوه ای بر سلامت کارکنان از جمله مشکلات چشمی، سردردهای مزمن و اختلالات خواب داشته باشند. از این رو هدف این مطالعه بررسی سیستماتیک اثرات پرتوهای غیر یونیزان بر سلامت کارکنان اتاق عمل و ارائه راهکارهای حفاظتی است که می تواند به کاهش این خطرات کمک کند. مواد و روش ها: این مرور سیستماتیک بر اساس استانداردهای PRISMA و با جستجوی مقالات در پایگاه های داده PubMed، Scopus، Web of Science و Embase انجام شد. کلمات کلیدی شامل non-ionizing radiation، operating room، occupational health، radiation protection و health risks بودند. بازه زمانی جستجو از ژانویه ۲۰۱۳ تا دسامبر ۲۰۲۴ در نظر گرفته شد. از میان ۱۳۴۵ مقاله شناسایی شده، پس از حذف مقالات تکراری و غیر مرتبط، ۷۲ مقاله برای بررسی نهایی انتخاب شدند. معیارهای ورود شامل مقالات انگلیسی، زبان مطالعات اصیل مرتبط با اثرات پرتوهای غیر یونیزان و مقالات حاوی راهکارهای حفاظتی بود. همچنین مقالات مروری، مطالعات با کیفیت پایین و مقالات فاقد داده های مرتبط حذف شدند. در نهایت پس از حذف موارد تکراری و غیر مرتبط ۷۲ مقاله به صورت کیفی تحلیل شدند. یافته ها: از ۷۲ مقاله بررسی شده ۵۵% به اثرات زیستی پرتوهای غیر یونیزان، ۳۰% به روش های حفاظتی و ۱۵% به تاثیرات محیطی پرداخته بودند. نتایج نشان داد که ۴۸% از کارکنان اتاق عمل در معرض مشکلات چشمی مانند خستگی و خشکی چشم هستند و ۲۶% از آنها سردردهای مزمن را تجربه می کنند. در ۱۹% موارد کارکنان اختلالات خواب مرتبط با مواجهه طولانی مدت با این پرتوها گزارش کردند. از بین روش های حفاظتی استفاده از عینک های محافظ در ۳۸% مقالات و تنظیم زمان مواجهه (در ۳۳% مقالات) به عنوان موثرترین اقدامات شناسایی شدند. همچنین ۴۱% از مقالات بر ضرورت ارتقای استانداردهای نظارتی در استفاده از تجهیزات تولید کننده پرتوهای غیر یونیزان تاکید داشتند. نتیجه گیری: این مطالعه نشان می دهد که مواجهه با پرتوهای غیر یونیزان در اتاق عمل می تواند اثرات منفی قابل توجهی بر سلامت کارکنان داشته باشد. از این رو اتخاذ اقدامات حفاظتی از جمله کاهش زمان مواجهه، استفاده از تجهیزات محافظتی و ارتقای استانداردهای نظارتی برای کاهش این خطرات ضروری است.

کلیدواژه ها:

پرتوهای غیر یونیزان ، اتاق عمل ، بهداشت شغلی ، حفاظت در برابر اشعه